Acarabhushana 20.1.8
Ācārabhūṣaṇa 20.1.8
- Language
- Sanskrit
20.1.8
nādyāditi kaṇṭhata eva niṣedhaḥ | evaṃ bhāṇḍasthitaṃ bhojanapātretarapātrasthitamapi nādyāditi yojanā | tatraiva kūrmapurāṇe'pibhojanaṃ kuryāditi prakaraṇādbodhyam | madhyāhnapadamatra dinārdhapūrvottaraikaikaghaṭikāmilitakālamātraparam | tasya kālasya kutupatvena pitṛyajñocitatvātpañcadhādinavibhāgānusāreṇa madhyāhnasya prakṛte'ṣṭadhaikavibhāgabhinnocitakālayrahaṇe'sminnācāraprakaraṇe'nupayogasyādhastādevābhihitatvāt | pāṇiṣviti bahuvacanaṃ tattadbhoktṛpāṇyabhiprāyakam | ucchiṣṭaḥ
sansvahastena ghṛtaṃ nā''dadyādityarthaḥ | na caivamannādeḥ svahastenā''dānātiprasaṅgaḥ | ghṛtamapi svahastena nā''dadyāditi vivakṣitatvāt | evaṃ cānnādyanādānasya kaimutyasiddhiḥ | tenā''mraphalādikaṃ tūcchiṣṭo'pi svahastenā''dadyādeveti phalitam | tathaiva śiṣṭācārāditi rahasyam | yathāśrute
tu bhojane prathamapariviṣṭādanyasya ghṛtasyocchiṣṭatvadaśāyāṃ punargṛhaṇaṃ
yatprāyaḥ sarvaśiṣṭaiḥ kriyate tadbādhyeteti | brahma vedaṃstatkīrtayitvā paṭhannityarthaḥ | agāramatra pākāgārameva | ākāśamapyūrdhvabhūmike kāṣṭhamātraviracite mṛttikādibhiraghaṭitabhūmike sthala ityarthaḥ | ādipadenāgnihotrāgārādi grāhyam | yājñavalkyo'pi—
na bhāryādarśane'śnīyānnaikavāsā na saṃsthitaḥ | iti
jāyāyā ante nāśnīyāt | avīryavadapatyaṃ bhavati | iti
brāhmaṇyā bhāryayā sārdhaṃ kvacidbhuñjīta cādhvani
adhovarṇastriyā sārdhaṃ bhuktvā patati tatkṣaṇāt || iti
na pibenna ca bhuñjīta dvijaḥ savyena pāṇinā
naikahastena ca jalaṃ śūdreṇā''varjitaṃ pibet
pibato yatpatettoyaṃ bhājane mukhaniḥsṛtam
Linked texts (6)
- Smṛticandrikā — Devaṇṇabhaṭṭa, Sanskrit
- Bhagavantabhāskara — Nīlakaṇṭha Dīkṣita 1625, Sanskrit
- Ācāraratna (Maṇirāma) — Maṇirāma 1630, Sanskrit
- Anūpavilāsa — Maṇirāma 1665, Sanskrit
- Śūdrakamalākara — Kamalākarabhaṭṭa, Sanskrit
- Ācāramayūkha — Nīlakaṇṭha Dīkṣita 1625, Sanskrit