Acaradarsha p8

p8

dhānataḥ aśvakrāṃterathakrāṃteviṣṇukrāṃtevasuṃdhare mṛttikeharamepāpayaṃmayāduḥkṛtaṃkṛtam udbhṛtāsivarāheṇakṛṣṇenaśatabāhunā āruhyamamagā trāṇisarvapāpaṃvyapohaya namastesarvalokānāṃprabhavārthiṇisuvrate ādausaṃdhyātarpaṇadīnāmitiśeṣaḥsaptavāramabhijaptenapūrvoka mūlamaṃtreṇaeka vacananirdeśān mūlamaṃtrenenanirdeśasyasārthakatācca nataibhirmaṃtrairityupakramakathitāmaṃtrāṇāṃgrāhakadūnibhramaḥkāryaḥ snānaṃkuryāditiagni mamaṃtreṇamṛdamāmaṃtryatayāgātrāṇālipyamajjanaṃkuryādityarthaḥ ayaṃtusnānavidhiḥ sarvaśākhisādhāraṇaḥsarvavarṇasādhāraṇaśca saṃkocepramāṇā bhāvātturāṇāṃścaśvaśravaṇasarvadhikāraśravaṇācca anadhītavedaṃpraticāyaṃmavasnānavidhiḥ praśastaḥ vedamaṃtraśūnyatvāt visnuḥ snānaevasoṣṇīṣadhau tavāsasīvibhṛveyāt uṣṇīṣadhāraṇaṃśirojalapracyavārthamācamanātyāka parāśaraḥ snātvānivāsavāsonsanyenaprakṣālayenmṛdā apavitrīkṛte vitukaupīnaṃsutavāriṇā kaupīnamadhovastraṃ yogiyājñavalkyaḥ snātvaivaṃvāsasīdhauteabhinneparidhāyaca prakṣālyorumṛdādbhibhyahastauprakṣāla yettathā abhāvaidhaunavastraspaśāṇaṃsaubhavikānica kutaṃpaṃyogapaṭṭaṃcadvivāsayenavaibhavet ūtapenepālakaṃvalaḥ jāvālaḥ nārdramekaṃcavasanaṃpari dadhyātkathaṃcana atrasadātananiṣedhavalātpuruṣārthatā narasiṃhapurāṇe naraktamulbaṇaṃvāsīnanīsaṃcapraśasyate mattāktaṃcadaśāhīnavarjayeddevasukhaḥ tataḥ prakṣālayetpādaumṛttoyenavicakṣaṇaḥ ullaṇāmaktaṃ etaccaraktaviśeṣaṇenenātyaṃtaraktamityarthaḥ ullaṇamaṃcalaginikecit aprahārītaḥ nacā sāṃvidhunuyānnottarīyaṃviparyīsaṃ kuryāt viṣṇuḥ snātaḥ śironāvadhunot nāṃgebhyastoyamuddharet natailavastrespṛśet nāprakṣālitaṃpūrvadvṛtaṃyāvāsoni bhūyāt namlecchāṃtyajapatitaiḥ sahasaṃbhāṣaṇaṃkuryāt nailacavaśāccanelavaśe mārkaṃḍeyapurāṇe saṃpramṛjyānnacastrāṃgogātrāṇyaṃvarapāṇinā aṃtarasnāna vastraṃ na snānaśātyeniviṣṇupurāṇapāṭhāt evaṃ canasnātvāṃgātramavamṛjyāditi hārotopi snānaśāṭyāpāṇinācaviśeṣaṇīyaḥ evaṃcatamarthapraṃjimājne namātrābhāvo'samarthaṃ pratipāṇi śāṭīmārjanābhāva iti harihareṇamaśraddheyam sāṃkhyāyanagṛhye āplutyāmudake nyaṅmukhamācchādayet amudako'nu hṛtodakaḥ eṣopipāṇivastrābhyāmuddharaṇaniṣedhaḥ kulaviśeṣaniyatovāgṛhyoktatvāt atraśaṃkhaḥ udakasnāpradānāddhitsnānaśāthaṃ napīḍayet atra viṣṇuḥ yāmyaṃhiyātanāduḥkhaṃ nityasnāyī na paśyati nityasnānenapūyaṃte yepiyāpakṛtānarāḥ yogiyājñavalkyaḥ agamyāgamanātteyātyāpebhyaśca prati grahāt rahasyacaritātpāpānmucyatesnānamācaret pāpebhyaḥ patitādibhyaḥ chaṃdogapariśiṣṭe saṃdhyālopasya cākatī snānaśīlaścayaḥ sadā taddoṣāne pasarpyaṃ tigarutmantamivoragāḥ atha saṃdhyopāsanaṃ tatra chaṃdogapariśiṣṭe ata urdhvaṃpravakṣyāmi saṃdhyopāsanikaṃ vidhi anarhaḥ karmaṇāṃ vipraḥ saṃdhyāhīne yataḥsmṛtaḥ saṃdhyetivakṣyamāṇaprāṇāyāmādikarmaṇāmaupāsane sevanaṃ manuṣṭhānamitiyāvat ācārasevanītyādau darśanāt ataevasaṃdhyā kṛtā saṃdho pāsitetitulyavatprayogaḥ athavā brahmaṇo pāsitā saṃdhyā viṣṇunāśaṃkareśaca kastāṃnopāsayeddevīṃsiddhikāmodvijottama itiyogiyājñavalkyena devītvena kīrtanātsaṃdhyārupāyādevatāyāvakṣyamāṇaprāṇāyāmādinopāsanamārādhanaṃ saṃdhyopāsanaṃ siddhiratramokṣaḥ anarhaḥ karmaṇāmityādinā saṃ dhyottarakarmaṇikṛta saṃdhyasyādhikāraityuktaṃ athavāciraṃtanasaṃdhyātyāginaḥ patitasyavadvijānikarmā nadhikāraḥ nānutimūniyaḥ pūrvonopāste ya śca paścimāṃ sabhūdvadavadvipraḥ kāryaḥ sarvasmādvijakarmaṇa itimanudarśanāt viṣṇupurāṇe sarvakālamupasthānaṃ saṃdhyayoḥ pārthaveṣyate anyatrasūta kāśaucaṃ vibhramātturabhī titaḥ vibhra maśśittavikṣepaḥ meghādinā kālā jñāna mityanye yadyapyatrasaṃdhyānd saṃdhyānoktānathāpyetat saṃdhyā trayaṃ proktaṃ brāhmaṇyaṃ yada dhiṣṭhitaṃ yasyanāsyādarāttatranasabrāhmaṇa ucyate iti chaṃdoga pariśiṣṭāt saṃdhyātrayaṃ tukartavyaṃ dvijenātmavidā sadeti yogiyājñavalkya vacanāpaivono ktā etena saṃdhyātraye nityādhikāro darśitaḥ pāpakṣaye kāmādhikāroṣyatra yadāha yājñavalkyaḥ divāvāyadi vārātrau yadajñānakṛtaṃbhavet trikālasaṃdhyāka [raṇa]ntasarvvaṃcapraṇaśyati sanaṃtaṃsaṃdhyāniṣṇātasaphalottaramapyāhayamaḥ saṃdhyāmupāsateyetusatataṃ saṃśitavratāḥ vidhūtapāpāsteyānti brahmalokaṃsanā tanaṃ saṃdhyādvaye pratyeka mapipāpakṣayamāha manuḥ pūrvāṃ saṃdhyāṃjapaṃstiṣṭhannaiśameno vyapohati paścimānusamāsīnomalaṃhantidivākṛtaṃ nanvevaṃ kevala madhyā hnasaṃdhyā yāṃkiṃpramāṇe mevaṃ uttīryyadhaute vāsasī paridhāyamṛdoru ka̍rauprakṣā lyācamya trirāyamyyā sū nityādinā kātyāyanenamadhyāhnasnānottaraṃ narrasiṃha purāṇādau cakevalāyā apivakṣa māṇatvāt evaṃ casaṃdhyātrayepratyekamapikarttavyatāyā darśina tyādekasaṃdhyālope aparāṇinakarttavyāmilitaigā cakartta dvadhikārasteittidurmatiḥ deśamāhatuḥ śaṃkhalikhitau satratīvahiḥ saṃdhyāmupāsīta satratībrahma cārobratayukto adhyayanaśīlatvāt vahirgrāmāt nainegrāme bhinmlocetsūryo nābhyudiyāt kaciditimatnudarśanān enaṃbrahmacāriṇamabhinimlocita asaṃyāyāt guṇaphalamāha śātātapaḥ anṛtaṃmadyagaṃdhaṃca divāmaithunamevaca punātivṛṣalasnānaṃvahiḥ saṃdhyāhyupāsitā gṛheṣu prākṛtīsaṃdhyāgoṣṭheśataguṇā smṛtā nadīṣuśatasāhastrī hyane tāśivasaṃnidhau prākṛtīekaguṇā āsaḥ vahiḥsaṃdhyādaśaguṇa goṣṭheprastravaṇādiṣu svāna tīrtheśanaguṇasāhastrī jāhnavījale saṃdhyākāla parimāṇamāha yogiyā jñavalkyaḥ hrāsaṛddhīhisatataṃ divasānāṃ yathākramam saṃdhyāmuhūrttamātraṃtu hrāsevṛddhau casāsamā sarvveṣuprānaḥsaṃdhyā sāyaṃsaṃdhyā cadaṃudvayamevabhavanī tiyathā saṃghausaṃdhyāmupāsītanālagenodgate rakhau saṃdhyāvittipūrvavidhānāt nāstagaitisaṃdhirūpamuhūrttādūrdhvaṃ niṣedhānuttvādakaṃ satisaṃbhave sādityāmā bheditevaparaṃvā upakramakālamāha saṃvarttaḥ prātaḥ saṃdhyāṃsanakṣatrā mupāsītayathāvidhi sādityāṃpaścimāṃ saṃdhyāmadhostamitabhāskaro āditya paramala mayaprāñca pūrvī viṃvaparaṃ samāpti kālamāha yājñavalkyaḥ japannāsīta sāvitrīṃ pratyagā tārakodayāt saṃdhyā prāk prānerravaṃhitti bhedātsūryadarśanāt parā k paścimābhimukhaḥ prāk pūrvābhimukhaḥ āsīnaitisāyaṃjape āsīnatārtham tiṣṭeditimārnajaṃparūdhrvetyārtham madhyāhnasaṃdhyājape pūrveneva tiṣṭhedudayanā pūrvāmadhyamāmapiśaktinaitichaṃdogapariśiṣṭāt snānottaratvamadhyāhrasaṃdhyāyāḥ prāgevoktaṃ manuḥ ṛṣayodīrghasaṃdhyatvādīrghamāyukhāpnuyuḥprajñāyaṃ rāśvakīrttiṃcabrahmavarcasamevaca dīrghasaṃdhyatvaṃprātarudayāvadhisāryaṃcanakṣatrāvadhijapet etaccaguṇaphalamiti vākyāṃtareṇa sūryyanakṣatrayoretā vadhitvenaphalārthamekamūlatvānurodhāt athavā sūryyanakṣatrayoḥ prākkālopinityajapāṃgattayā vidhīyate natutatkālasyasāvitraujapenābhivyā ptirityatātparyaṃ ubhayapakṣepikāmanāvirahevihitadaśādisaṃkhyāśaḥ kāminastudīrghasaṃdhyātvaevaśravaṇajjapenakālamāptāvevattātparyaṃ atracajapadīrghatenadīrghasaṃdhyābhidhānāt japenasaṃdhyākarmasamāptiritimaṃtavyam ubhesaṃdhye japañjapyamupāsītayathāvidhi ityādinānāvo dhusāvitrījapasyasaṃdhyāṃtargamaḥ sphuṭaḥ evamajapepratyavāyaśravaṇaṃtadabhiprāyameva phalaśrutetusāvitrījapaḥ pṛthagapīti aghamarṣaṇasūktasyā pohiraṇyatitriṛcaspadupadāyāścaṛṣyādikamuttvāyaugiyājñavalkyaḥ evaṃgnātvānumaṃtrāṇāṃ prayogaṃvedvijottamāḥ saṃdhmāmupāsayedyadvadyathāvaṃtaṃ nibodhata atrāhuḥ sarveṣāmevamaṃtrāṇāmādauṛṣyādikaṃ smṛtvā paścātsaṃdhyāprayogastadyuktaṃ evaṃhyaṃgabhūtenaṛṣyādismaraṇenasahasarveṣāmevamaṃtrā ṇāṃmānaṃtaryaṃspāyāganaṃvādhyate oṃkārasyasaptavyāhṛtīnāṃsāvitrīḥ śirasaścaṛṣyādikaṃsthānāṃtareyaugiyājñavalkyenakathitaṃrnaiikathyaṃtatpū vaibhāvaḥ kiṃca aghamarṣaṇasūktasyaṛṣyādikaṃ prathamamuktaṃtadevaprathamaṃsyāt tasmājjñātetiprayogādvahiraijñānaṃprayogakāle saukaryārtha athavājñā tvopāsayeditipratyekamabhisaṃvadhyate tenatattanmaṃtrasyaṛṣyādikaṃtattanmaṃtraprayogātprākjñātavyamitisidhyati praṇavavyāhṛtisāvitrīśirasāṃcami litānāmeva prāṇāyāmeviniyogaiti teṣāmilitānāmevaṛṣyādikaṃ smṛtvā prāṇāyāmaḥ oṃkārasyemvatavarṇakathanaṃ sāvitryāścāgnimukhakathanaṃstu tirviniyogābhāvāt ārṣaṃchaṃdodaivataṃcaviniyogastathaivaca veditavyaṃprayatnena brāhmaṇenaviśeṣataḥ ityādinānāsthoneṣucaturṇāmevābhidhānātt