Acarendu 2.p28
Ācārendu 2.p28
- Language
- Sanskrit
2.p28
vṛddhaparāśaraḥkṛtvā'tha śaucaṃ prakṣālya hastau pādau ca mṛjjalaiḥ | nibaddhaśikhakacchastu dvija ācamanaṃ caret || ācamanaṃ tāvatrividham - śrautaṃ smārtaṃ paurāṇaṃ ceti | tatra pratyakṣaśruticoditaṃ śrautam | sūtrapariśiṣṭasmṛtiṣūktaṃ smārtam | keśavādyaistribhiḥ pītvetyādyagastyasaṃhitādyuktaṃ paurāṇam | athaiteṣāṃ viniyogaḥ smṛtausandhyāyāṃ karmakāle ca smṛterācamanaṃ bhavet | brahmayajñe ca vai kuryācchruterācamanaṃ dvijaḥ || tathāśaucācāre tathā pāne spṛṣṭāspṛṣṭe ca sarpaṇe | purāṇācamanaṃ kuryānnāmabhiḥ keśavādibhiḥ || kamalākarāhnikesandhyādau brahmayajñe ca home devārcane tathā | śrautamācamanaṃ proktaṃ smārte smārtaṃ tathā smṛtam | paurāṇamathavā kāryaṃ sandhyāyāṃ śrāddhakarmaṇi | vidhānapārijātesandhyādau brahmayajñe ca home devārcane tathā | śrautameva dvijaiḥ kāryamiti baudhāyano'bravīt || paurāṇamatha vā smārtaṃ śrautamācamanaṃ tathā | tattatkarmaṇi kurvīta yatheṣṭaṃ vā vidhīyate || tatra śrautamācamanaṃ taittirīyāraṇyakasthaṃ brahmayajñāṅgaṃ tatprakaraṇe vakṣyāmaḥ| pariśiṣṭoktaṃ smārtācamanaṃ tu sandhyāprayoge vakṣyāmaḥ| paurāṇaṃ tu agastyasya saṃhitāyāmkeśavādyaistribhiḥ pītvā dvābhyāṃ prakṣālayetkarau | dvābhyāmoṣṭhau tu sammṛjya dvābhyāmunmārjanaṃ tathā || ekena hastaṃ prakṣālya pādāvapi tathaikataḥ | samprokṣyaikena mūrdhānaṃ tataḥ saṅkarṣaṇādibhiḥ || āsyaṃ nāsākṣikarṇau ca nābhihṛtkaṃ bhujau spṛśet | evamācamanaṃ kṛtvā sākṣānnārāyaṇo bhavet || śaṅkhaḥtarjanyaṅguṣṭhayogena spṛśennāsāpuṭadvayam | aṅguṣṭhānāmikābhyāṃ ca cakṣuḥśrotre punaḥ punaḥ || kaniṣṭhāṅguṣṭhayornābhiṃ hṛdayaṃ ca talena vai | sarvābhistu tataḥ śīrṣaṃ bāhū cāgreṇa saṃspṛśet || ācamanasādhāraṇavidhimāha yogīantarjānu śucau deśa upaviṣṭa udaṅmukhaḥ | prāgvā brāhmeṇa tīrthena dvijo nityamupaspṛśet || kaniṣṭhādeśinyaṅguṣṭhamūlānyagraṃ karasya ca | prajāpatipitṛbrahmadevatīrthānyanukramāt || ācamanīyamudakaṃ viśinaṣṭi śaṅkhaḥadbhiḥ samuddhṛtābhistu hīnābhiḥ phenabudbudaiḥ | vahninā na ca taptābhirakṣārābhirupaspṛśet || yājñavalkyo'piadbhistu prakṛtisthābhirhīnābhiḥ phenabudbudaiḥ | hṛtkaṇṭhatālugābhistu yathāsaṃkhyaṃ dvijātayaḥ || śudhyeranstrī ca śūdraśca sakṛtspṛṣṭābhirantataḥ | tṛtīyārthe tasiḥ | antena tālunā spṛṣṭābhirityarthaḥ | 1apaḥ karanakhaspṛṣṭāḥ samācāmati yo dvijaḥ | surāṃ pibati suvyaktāṃ yamasya vacanaṃ yathā || sandhyābhāṣyenā''cāmedāsanāsthā'ṅghrirna baddhāsana eva vā| pavitrakara ācāmediti | pavitraṃ vai hiraṇyam | "pavitraṃ vai hiraṇyam"|| iti śruteḥ| asyāpavādamāha yamaḥmadhuparke bhojanānte sandhyādau nityakarmaṇi | āsanastho'pi cā''cāmedanyatra kukkuṭāsanaḥ || viṣṇuḥjānvorūrdhvaṃ jale tiṣṭhannācāntaḥ śucitāmiyāt | adhastācchatkṛtvo'pi samācānto na śudhyati || adhastājjānvoḥ | yatra jalasyālpatā tatropaviśyā''cāmediti| taduktaṃ smṛtyarthasāreupaviṣṭaḥ samācāmejjānumātrādadho jale| pracetāḥanuṣṇābhi phenābhiḥ pūtābhirvastracakṣuṣā | hṛdgatābhiraśabdābhistriścaturvā'dbhiDIRACHAMET iti | atrāpavādamāha yamaḥrātrāvavīkṣitenāpi śuddhiDIRUKTA manīṣiṇām | udakenā''turāṇāṃ ca tathoṣṇonoṣṇapāyinām || udakasya grahaṇaprakāraṃ parimāṇaṃ cā''ha bharadvājaḥāyataṃ pūrvataḥ kṛtvā gokarṇākṛtivatkaram | saṃhatāṅgulinā toyaṃ gṛhītvā pāṇinā dvijaḥ || bhuktāṅguṣṭhakaniṣṭhena śeṣeṇā''camanaṃ caret | māṣamajjanamātrāstu saṅgṛhya triḥ pibedapaḥ || iti
Linked texts (7)
- Haribhaktivilāsa — Gopāla Bhaṭṭa Gosvāmin & Sanātana Gosvāmin 1535, Sanskrit
- Smṛtīnāṃ Samuccayaḥ — Sanskrit
- Smṛticandrikā — Devaṇṇabhaṭṭa, Sanskrit
- Ācāraratna (Maṇirāma) — Maṇirāma 1630, Sanskrit
- Anūpavilāsa — Maṇirāma 1665, Sanskrit
- Āhnikaprakāśa — Mitramiśra, Sanskrit
- Śūdrācāraśiromaṇi — Kṛṣṇaśeṣa 1520, Sanskrit