Pramāṇa · Search · About · API

Kalamayukha 13.p58

Kālamayūkha 13.p58

Language
Sanskrit

13.p58

tyetatpūrvaviddhāparamiti tu mama pratibhāti | asyāmeva paśupatīśvarapūjoktā tatraivacaitraśuklacaturdaśyāmapoṣaṃṇaparāyaṇaḥ | pūjayitvā paśupatiṃ rātrau jāgaraṇaṃ tathā || iti | vaiśākhaśuklacaturdaśī nṛsiṃhajayantī | taduktaṃ govindārṇave brāhme'śuklapakṣe caturdaśyāṃ māsi mādhavasaṃjñake | prādurbhūto nṛpaṃñcāsyastasmāttāṃ samupoṣayet' || mādhavo vaiśākhaḥ| nṛpañcāsyo nṛsiṃhaḥ | iyaṃ ca pradoṣavyāpinī grāhyāvaiśākhasya caturdaśyāṃ somavāre'nilarkṣake | avatāro nṛsiṃhasya pradoṣasamaye dvijāḥ|| iti skāndāt | dinadvaye pradoṣavyāptāvekadeśasamavyāptau ca parā | anaṅgena samāyuktā na sopoṣyā caturdaśīṃ || dhanāpatyairviyujyeta tasmāttāṃ parivarjayet | iti tatraiva niṣedhāt | vaiṣamyeṇaikadeśayoge ādhikyavatī | atraivoṅkāreśvarayātrādyuktaṃ kāśīkhaṇḍemāghaśuklacaturdaśyāmadyāpi kṣetravāsinaḥ | tatra yātrāṃ prakurvanti mahotsavapurassarāḥ || tatra jāgaraṇaṃ kṛtvā caturdaśyāmupoṣitāḥ | prāpnuvanti paraṃ sthānaṃ yatra kutrāpi te mṛtāḥ || iti | brahmāṇḍodaramadhye tu yāni tīrthāni sarvataḥ | tāni vaiśākhabhūtāyāmāgatyoṅkṛtidarśane || iti | bhādrapadaśuklacaturdaśyāmanantavrataṃ, tatrodayavyāpinī grāhyātathā bhādrapadasyānte caturdaśyāṃ dvijottama | paurṇamāsyāṃ samāyoge vrataṃ cānantakaṃ caret || iti govindārṇave bhaviṣyokteḥ | muhūrtamapi cedbhādre paurṇamāsyāṃ caturdaśī | sampūrṇā tāṃ vidustasyāṃ pūjayedviṣṇumavyayam || iti skāndācca | muhūrtamapīti trimuhūrtapraśaṃsāparam | mādhavo'pyevam | 'dinadvaye udayavyāpitve saṃpūrṇatvātpūrvaiva | kārtikakṛṣṇacaturdaśī narakacaturdaśī | tatra candrodaye abhyaṅgaḥ kāryaḥ | taduktaṃ hemādrau bhaviṣyeaśvayukkṛṣṇapakṣasya caturdaśyāṃ vidhūdaye | tilatailena kartavyaṃ snānaṃ narakabhīruṇā || iti | aśvayuktvaṃ cāmāvāsyāntamāsābhiprāyeṇa | ata eva hemādrau bhaviṣyekārtike kṛṣṇapakṣe tu caturdaśyāminodaye | avaśyameva kartavyaṃ snānaṃ narakabhīruṇā || iti | inaḥ sūryaḥ | inaścandra iti vyācakṣāṇastu bhrānta eva | ata eva 'caturdaśyāṃ dinodaye' iti prācāṃ pustakeṣu pāṭhaḥ | atra ca yathācāraṃ vyavastheti kecit | pare dinenapadayoścandre lakṣaṇetyāhuḥ | pūrvaviddhacaturdaśyāṃ kārtikasya sitetare | pakṣe pratyūṣasamaye snānaṃ kuryātprayatnataḥ || iti skāndādācārācca | vastutastu candrodayo mukhyaḥ kālaḥ | sūryodayo gauṇaḥ | uttarabhāvitvāt | ata eva maṇḍanaḥ | svakālāduttaro gauṇa kālaḥ sarvasya karmaṇaḥ iti | evaṃ ca dākṣiṇātyaśiṣṭācāro'pyanuguṇo bhavati | evaṃ cābhyaṅge mukhyā candrodayavyāpinī | dinadvaye tadvyāptau pūrvā | pūrvoktaskāndāt | dinadvaye vyāptyabhāve'pi pūrvaiva | gauṇakāle sattvāt | tatrāpyabhāve'pi pūrvaivatithyādau tu bhavedyāvān hrāso vṛddhiḥ pare'hani | tāvān grāhyaḥ sa pūrvedyuradṛṣṭo'pi svakarmaṇi || iti vākyena trayodaśyante caturdaśīhrāsaprakṣepeṇa candrodaye pāribhāṣikacaturdaśīsadbhāvāt | ata eva candraprakāśetrayodaśī yadā prātaḥ kṣayaṃ yāti caturdaśī | rātriśeṣe tvamāvāsyā tadābhyaṅge trayodaśī || iti | brāhme- taile lakṣmīrjale gaṅgā dīpāvalyāścaturdaśīm | prātaḥsnānaṃ tu yaḥ kuryādyamalokaṃ na paśyati || iti | pādme- apāmārgamatho tumbīṃ prapunnāṭamathāparam | bhrāmayetsnānamadhye tu narakasya kṣayāya vai || mantrastu— sītāloṣṭhasamāyuktasakaṇṭakadalānvita | hara pāpamapāmārga bhrāmyamāṇaḥ punaḥ punaḥ || iti || tarpaṇamuktaṃ madanaratne bhaviṣye— tataśca tarpaṇaṃ kāryaṃ dharmarājasya nāmabhiḥ | yamāya dharmarājāya mṛtyave cāntakāya ca || vaivasvatāya kālāya sarvabhūtakṣayāya ca | audumbarāya dadhnāya nīlāya parameṣṭhine || vṛkodarāya citrāya citraguptāya te namaḥ | iti || yajñopavītinā kāryaṃ prācīnāvītinā'thavā || devatvaṃ ca pitṛtvaṃ ca yamasyāsti dvirūpatā || iti | jīvatpitā'pi kurvīta tarpaṇaṃ yamabhīṣmayoḥ

Linked texts (3)