Pramāṇa · Search · About · API

Tithyarka 5.p1.23

Tithyarka 5.p1.23

Language
Sanskrit

5.p1.23

‘haṃsaḥ’ sūryo hastanakṣatraṃ ca | atra śrāddhaṃ praśastamityuktaṃ prāk
kārttikāmāyāmabhyaṅgasnānaṃ kṛtvā alakṣmīparihārāya sveṣṭadevatāṃ
pūjayedityuktaṃ kālādarśe“pratyūṣe aśvayugdarśa kṛtābhyaṅgādimaṅgalaḥ
bhaktyā prapūjayeddevīmalakṣmīvinivṛttaye ||”
atra kṛtyāntaraṃ hemādrāvādityapurāṇe-yattu-ityanenāmāyāṃ bhojanaṃ rātrau niṣiddham, tad rāgaprāptaṃ na vaidham;
vidhispṛṣṭe niṣedhānavakāśāt | iyameva rātriḥ sukharātriḥ | atra
sarvadevānāṃ sukhaśayanamuktaṃ tatraiva-viśeṣo brāhme—
“arddharātre bhramatyeva lakṣmīrāśrayituṃ gṛhān
ataḥ svalaṅkṛtā liptā dīpairjāgrajjanotsavāḥ
sudhādhavalitāḥ kāryāḥ puṣpamālopaśobhitāḥ |” iti
atra niśīthottaramalakṣmīniḥsāraṇamuktaṃ nirṇayāmṛte bhaviṣye—
“evaṃ gate niśīthe tu jane nidrārddhalocane
tāvannagaranārībhistūryyaḍiṇḍimavādanaiḥ
niṣkāśyate prahṛṣṭābhiralakṣmīḥ svagṛhāṅgaṇān |”iti
iyaṃ pradoṣavyāpinī grāhyā, karmakālatvāt | dinadvaye tadvyāptāvuttarā, sāmānyanirṇayāt | ubhayadine tadvyāptyabhāve'rddharātravyāpinī grāhyā, lakṣmyā gamanakālatvāt | asyāmeva kedāragaurīvrataṃ kāryam,
“āśvinasyāsite pakṣe amāvāsyā yadā bhavet
tasyāṃ vratamidaṃ kāryaṃ yathoktaṃ śambhunā purā ||”
iti padmapurāṇāt | iyamatra sāmānyanirṇayāduttarā grāhyā | māghāmāyāṃ brāhmaṇaṃ sampūjya navanītadhenuṃ brāhmaṇāya dadyādityuktaṃ
nirṇayāmṛte brahmapurāṇe—
“amāyāṃ māghamāsasya pūjayitvā pitāmaham
gāyatryā sahitaṃ devaṃ vedavedāṅgabhūṣitam
navanītamayīṃ dhenuṃ brāhmaṇāya nivedayet |” iti
atraiva yogaviśeṣeṇā'rddhodaya ukto hemādrau skānde—