Pramāṇa · Search · About · API

Kalasarvasva 3.102

Kālasarvasva 3.102

Language
Sanskrit

3.102

sarvā hyetāstu sampūrṇā udayādodayasthitāḥ
ādityodayavelāyāḥ prāṅmuhūrttadvayānvitāḥ
sampūrṇā iti vikhyātā viddhā'nyāḥ parikīrttitāḥ
ādityodayavelāyā0000 ārabhya ṣaṣṭināḍikā
yā tithiḥ sā tu śuddhā syāt sārdhatithyo hyayaṃ vidhiḥ ||00000
ādityodayavelāmārabhya pravṛttetyanena ravyudayāt kiñcitkṣaṇānantaramutpannā na
śuddheti sūcitam | ṣaṣṭināḍiketi samabhiprāyakam | tena pūrvatra paratra vā
ṣaṣṭyadhikā ṣaṣṭinyūnā'pīti tridhā pūrṇaparyāyā śuddheti rāmanavamyādau vakṣyate
prathamodayapadasya ravirūpārthānyatarodayārthena dvitīyasya raverāīṣadvudayo'ruṇodaya
ityarthe'pyetadanyatarotthitāparāruṇodayasparśinī pūrṇeti niṣkarṣe vai tattraividhyalābhāt | anyatrāpi—
akarmaṇyaṃ tithimmalaṃ vidyādekādaśīṃ vinā |^
ravyudayāt ṣaṣṭidaṇḍavat ṣaṣṭyadhikā'pi pūrṇā śuddhā ca^0 | ṣaṣṭinyūnā tādṛśī
tithiḥ khaṇḍā | evaṃ dinadvayavarttinyekatithiḥ ṣaṣṭidaṇḍamitā'dhikā'pi khaṇḍā
pūrṇatithau vidhiniṣedhayornāsti sandehaḥ | khaṇḍatithau tu gārgyaḥ^—
nimittaṃ kālamāsādya vṛttirvidhiniṣedhayoḥ
vidhiḥ pūjyatithau tatra niṣedhaḥ kālamātrake
tithīnāṃ pūjyatā nāma karmānuṣṭhānayogyatā
niṣedhastu nivṛttyātmā kālamātramapekṣate
bhaṭṭamate'bhāvasya kālaviśeṣarūpatvāditibhāvaḥ^ | pūjyatā yathā^—
trisandhyavyāpinī yā tu saiva pūjyā sadā tithiḥ
na tatra yugmādaragamanyatra harivāsarāt
āsāyaṃ varttate yā ca sā tithiḥ sarvakarmasu
vidhiḥ snānadānādiḥ, niṣedho nivṛttiḥ
ṣaṣṭhīṣu tailaṃ phalamaṣṭamīṣu kṣaurakriyā kṛṣṇacaturdaśīṣu—
pratipalleeśamātreṇa kalāmātreṇa cāṣṭamī
dinaṃ dūṣayate sarvaṃ surā gavyaghaṭaṃ yathā || iti
yodayādeti madhyāhnamakhaṇḍā sā tithiḥ smṛtā
khaṇḍā'nyathā vratārambhaṃ samāptiṃ ca vivarjayet
khakhaṇḍavyāpi mārttaṇḍā syāt sūryodayagā tithiḥ
sā hyakhaṇḍā vratānāṃ syāttatrārambhasamāpane
karmaṇo yasya yaḥ kālastatkālavyāpinī tithiḥ
tayā karmāṇi kurvīta hrāsavṛddhī na kāraṇam ||⁸⁷
abhyaṅge codadhisnāne dantadhāvanamaithune
jāte ca nidhane caiva tatkālavyāpinī tithiḥ
udayasthā tithiryā hi na bhaveddinamadhyagā
sā khaṇḍāna vratānāṃ syādārambhaśca samāpanam
śuklapakṣe tithirgrāhyā yasyāmabhyudito raviḥ
kṛṣṇapakṣe tithirgrāhyā yasyāmastamito raviḥ ||⁹⁰
yasminkāle tu yatkarma tatkālavyāpinī tithiḥ
ādityodayavelāyāṃ yā'lpā'pīha⁰ tithirbhavet ||⁹¹
sā pūrṇetyeva mantavyā prabhūtā nodayaṃ vinā
udaye sā tithirgrāhyā viparītā tu paitṛke |⁹²
vratopavāsasnānādau ghaṭikaikā yadā bhavet
sā tithiḥ sakalā jñeyā śrāddhādau tvastagāminī⁹³ ||⁰⁰⁰
atha viddhatvavicāraḥ
udaye pūrvayā tithyā vidhyate trimuhūrttakaiḥ
sāyaṃ tūttarayā tadvanna nyūnā vedhamarhati
pakṣadvaye'pi tithayastithiṃ pūrvā tathottarām
tribhirmuhūrttairvidhyanti sāmānyo'yaṃ vidhiḥ smṛtaḥ
ahnaḥ pañcadaśāṃśo rātreścaivaṃ muhū rtta iti saṃjñā | yathā trimuhū rttātmikāmāvāsyānantaraṃ pratipad darśaviddhā | evaṃ⁰ yasyāṃ pratipadi astamayātprāgdvitīyā
trimuhū rttā yujyate sā pratipad dvitīyāviddhā | evamanyatra | sāmānyo'yamityukterviśeṣo yathā—upākarmaṇi⁹⁶ ṣaṇmuhūrttavedhaḥ, vaiṣṇavamate ekādaśyāṃ
caturnāḍikāruṇodaye daśamīkalākāṣṭhādivedhaḥ, janmāṣṭamyāṃ niśīthavedhaḥ,
rāmanavamyādau pūrvatithikalākāṣṭhādisāhityād vedho'pītyādi vakṣyate
tithivibhāgaḥ⁹⁷
mādhavīye⁹⁸—
prātaḥ saṅgavamadhyāhnāparāhṇaḥ sāyamityasau
atrāhnaḥ pañcadhā bhāgo mukhyo dvitryādibhāgataḥ ||⁹⁹
vyāsaḥ¹⁰⁰—
muhūrttatritayaṃ prātastāvadeva tu saṅgavaḥ
madhyāhnastrimuhūrttaḥ syādaparāhṇastu tādṛśaḥ
sāyāhnastrimuhūrttaśca sarvakarmasu garhitaḥ ||⁰
pūrvāhṇaḥ praharaṃ sārdhaṃ madhyāhnaḥ praharaṃ tathā
āvṛttīyādaparāhṇaḥ sāyāhnaśca tataḥ param || iti |................
raudraścaitraśca maitraśca tathā śālakaṭaḥ smṛtaḥ
sāvitraśca jayantaśca gāndharvaḥ kutapastathā
rauhiṇaśca viriñcaśca vijayo naiṛtastathā
mahendro varuṇaścaiva bhedāḥ pañcadaśa smṛtāḥ || iti
pañcadhā pañcadaśadhā tredhā dvedhā ca vāsarāḥ
vibhaktā munayaḥ prāhustatrādyau sama sammatau || iti
vāsarasya tṛtīyāṃśe nātisandhyāsamīpataḥ

Linked texts (3)