Pramāṇa · Search · About · API

Kalasarvasva 3.81

Kālasarvasva 3.81

Language
Sanskrit

3.81

itisvarasāt bhaktyādhikye ekamāsanekavāraṃ dvimāsaṃ dvivāraṃ ṣaṇmāsaṃ ṣaḍ‌vāramityathamāhuḥ | tanna sāmācārikaṃ0 | dinamapyevaṃ caturthī | taduktaṃ
brahmasiddhānte⁵⁶—
sāvanaṃ syādahorātramudayādodayādraveḥ
ravestriṃśastu rāśyaṃśastithisambhoga aindavam
sāvanadināni tu pratiṣṭhādināt pañcadaśadinairaṅkurāropaṇādau | yathā vā
saptāhaṃ maṇḍape sthitam |⁵⁷
prathamaguṇḍicāvad dvitīyaguṇḍicāyā avadhi viśeṣadinānullekhena saptatyāgānaucityāt | evaṃ
tataḥ pañcadaśāhāni mama snānādanantaram |⁵⁸
yadā cotpadyate bhaktirmāsi pūjyo gaṇādhipaḥ
ekamāsaṃ dvimāsaṃ vā ṣaṇmāsaṃ vatsaraṃ tathā
athavā gaṇanāṃthasya vrataṃ dvādaśavārṣikam || iti
atra kālasārakāro gadādhara itthaṃ pratipādayati, yathā—
etadapi ekamāsapakṣe pramāṇaṃ, tathā kārye gauravamapekṣya dvimāsaṃ vyāpya
dvivāraṃ vratamityarthaḥ | tathā adhikakāryagauravamapekṣya prabalavighnanāśaṅkāyāṃ
ṣaṇmāsaṃ vratam | evaṃ ṣaṇmāsaireva vratasya samāptiḥ | vatsarapakṣe dvādaśabhirmāsairmalamāsapāte trayodaśabhiḥ samāptiḥ | iti
ityādāvapi vakṣyate | upasaṃhāre viśeṣatithyullekhe tu cāndram | yathā—
āśvine śuklapakṣe tu karttavyaṃ navarātrakam
pratipadākrameṇaiva yāvacca navamī bhavet ||⁵⁹
atrāvadhivaśāt kṣayavṛddhī sāvananiyamāt
brahmasiddhānte⁶⁰—
cāndro'dhimāso'saṃkrānto malamāsaḥ prakīrttitaḥ
jyotiṣe⁶¹—
gate varṣadvaye sārddhe pañcapakṣe dinadvaye
divasasyāṣṭame bhāge patatyeko'dhimāsakaḥ
gata iti bhāge'nveti
dvātriṃśadbhirgatairmāsairdinaiḥ ṣoḍaśabhistathā
ghaṭikānāṃ catuṣkeṇa patatyeko'dhimāsakaḥ
iti siddhāntavākye⁶² ghaṭikāpadaṃ⁰ dināṣṭamabhāgārthakam | idañca meṣādiṣaṭke
ekadvitridinavṛddhyā prativarṣamekādaśadinavṛddhivaśāccāndrājjāyate
yāṃ tithiṃ samanuprāpyeti
prāgukteḥ | ataeva tulādau⁶³ dināvarddhanānnādhimāsaḥ, kintu kṣayamāsaḥ
tena
caitrādarvāṅnādhimāsaḥ
iti brahmasiddhānto⁶⁴ yuktimūlakaḥ
siddhāntaśiromaṇau⁶⁵—
asaṃkrāntimāso'dhimāsaḥ sphuṭaḥ syāddvisaṃkrāntimāsaḥ kṣayākhyaḥ kadācit
kṣayaḥ kārttikāditraye nānyadā syāt
tadā varṣamadhye'dhimāsadvayaṃ syāt
nakhāṅkāgnibhūmistathā prāyaśo'yaṃ
kuvedenduvarṣaiḥ kvacid gokubhiśca ||⁶⁶
asaṃkrāntāvekavarṣe dvau cetsaṃsarpāhim̐maḥ
kṣayamāso dvisakrāntaḥ sa cāṃhaspati-saṃjñakaḥ
trayastyājyā vivāhādau saṃsarpāhaspatī ubhau
śuddhe śraute tathā smārtte malamāso vivicyate
ṣaṣṭyā tu divasairmāsaḥ kathito bādarāyaṇaiḥ
pūrvāddhaṃ tu parityajya karttavyā uttare kriyāḥ
malamāsamṛtānāṃ tu male syāddābdikāntaram
iti mādhavīyāt⁶⁹
kāmyārambhaṃ tatsamāpti malamāse vivarjayet
ārabdhaṃ malamāse⁰ syātkṛcchraṃ, satrādikaṃ ca yat
tatsamāpyaṃ sāvanasya mānasyānetilaṅghanāt |⁷⁰
ārambhasya samāpteśca madhye syāccenmalimlucaḥ
pravṛttamakhilaṃ kāmyaṃ tadānuṣṭheyameva tu
kārīryādi tu yatkāmyaṃ tasyārambhasamāpane
kārye kālavilambasya pratīkṣāyā asambhavāt |⁷¹
ananyagatikaṃ nityamagnihotrādi na tyajet ||⁷²
gatyantarayutaṃ nityaṃ somayāgādi varjayet
agate grahaṇasnānaṃ jāteṣṭirgatisaṃyutā ||⁷³
dvayaṃ naimittikaṃ tasya vyavasthā nityavanmatā ||⁷⁴
varjyāvarjyasaṅgrahaḥ kālādarśa 75 yathādvādaśāhetyādi ubhayatra cetyantaṃ sarvaṃ karttavyamiti śeṣaḥ
vidyārambhaṃ⁰ samāptiñca karma kāmyaṃ ca pāpmanaḥ
prāyaścittañca sarvaṃ hi malamāse vivarjayet
upākarmotsarjanañca pavitradamanārpaṇam
avarohaśca⁷⁶ haimantaḥ sarpāṇāṃ baliraṣṭakāḥ
īśānasya balirviṣṇoḥ śayanaṃ parivarttanam
durgendrasthāpanotthāne dhvajotthānaṃ ca vajriṇaḥ
pūrvatra pratisiddhāni paratrānyacca daivikam
daśamyāṃ kṛṣṇapakṣe cenmeṣaṃ gacchedvivākaraḥ
dvirāṣāḍhaḥ sa vijñeyaḥ karkaṭe'rke hariḥ svapet
darśadvayaṃ yadaikatra bhavettu viṣuvāntare
dvirāṣāḍhastadā kāryaḥ karkaṭe'rke hariḥ svapet
nityanaimittike kuryāt prayatnaḥ sanmalimluce
tīrthasnānaṃ gajacchāyā⁷⁷ pretasnānaṃ tathaiva ca | iti—
bṛhaspativacanād gajacchāyāyā naimittikatvena niṣedhatve'pi punaruktistajjātīyamahāvaiśākhīmahājyaiṣṭhyādīnāṃ⁷⁸ niṣedhārthā⁰
tithisvarūpam⁷⁹
kharvā darpā tathā hiṃsā trividhaṃ tithilakṣaṇam
pratipatprabhṛtayaḥ puṇyā udayādodayādraveḥ
sampūrṇā iti vikhyātā harivāsaravarjitāḥ

Linked texts (3)