Manava Dharmashastra 1.1.2

1.1.2

4 || āsīditi | jagadutpattisthitimalayānāṃdharmādharmanimittakatvāt tatpratipādanārthatvenedaṃśāstraṃmahāprayojanatayā yatnatodhigantavyamityetadarthaṃjagadutpādakaprakaraṇamārabhyate | tatra prāgbhāvinīṃtāvadavasthāsanena ślokenāha idaṃjagatsṛṣṭeḥprāk tamaivābhūt | yataḥ kāryātmanā sarvasya tadānīṃ vinaṣṭatvātpratyakṣeṇa na jñātmalakṣaṇamavidyamānaliṅgatayānanumeyaṃpratyakṣapūrvakatvāt anumānādīnāṃ tadasaṃbhave teṣāmapyabhāvāt | apratarkyamanaupamyaṃtayāpi gauriva gavayaitica tarkayitumaśakyamavijñeyamarthāpattyāpi jīvatodevadattasya gṛhādarśanena bahirbhāvavadevaṃ tarhyabhāvaeva prāptaityataāha | prasuptamivetyāgamādevarūpatāsya jñāyataiti yathāsuṣuptāvasthāyāmuparatendriyamanovyāpāraḥ ātmā bhavatyevaṃsakalakāryapratyastamaye tadānīṃsamantāt jagadāsīditi svamadarśanarahitā hi nidrāvasthāsuṣuptiḥ | 5|| tataiti pūrvoktāvasthānantaraṃsvecchācikīrṣitaśarīraparigrahaātmāvyaktaḥ pratyakṣādyagocaro'pyanaikagamyatvādutpādayannaganmahābhūtāni pṛthivyādīni ādiyahaṇāt anyānyapi mahadādīni tattvāni vṛttaṃprāmamojaḥ sṛṣṭisāmarthyeyenāsauprakāśo babhūva śarīragrahaṇaṃkṛtavān | tamonudaḥ pralayasya dhvaṃsakaḥ | 6 || yosāviti | yosāvātmātīndriyeṇa manasā grahītumaśakyaḥ | bhāvāt | sanātanonityaḥ | sarvabhūtamayaḥ sarvasyatatprabhavatvāt acintyovilakṣaṇaśaktitvāt | rajagrāha | 7 || so'ti | saātmā nānāprakārāḥ prajāḥ sraṣṭumicchannātmagṛhītaśarīrān dhyārebhyaḥ prāk sṛṣṭavān | tāsu ca vīryatvaśaktiṃ nikṣiptavān |