Manava Dharmashastra 9.2

9.2

[ mṛte bhartari brahmacaryatadanurohaṇaṃveti vṛddhagārgyaviṣṇuvāyuktaśrutismṛtivāhyaprakāreṇa buddhipūrvaviṣodvandhanādinātmānaṃhatavatāmudakakriyādyaurdhvadehikamāśaucaṃcanāśaucodakabhājanāitiyājñavalkyasmaraṇātnivartate |
] pākhaṇḍamiti | vedavāhyavratavartināṃkulaṭānāṃca yathāgarbhabhartṛghnīnāṃsurāpīṇāṃca dvijātivaniṣedhātikrameṇa carantīnāṃca yathāsaṃkhyaṃdvijātistriyaṃpratyāha | surālagunapalāṇḍu [gṛ] anakādīnyabhakṣyāṇivarjayedevaṃvidhānāṃstriyāmudakakriyādyaurdhvadehikamāśaucaṃnivarteta|
90|| ācāryamiti | tvamācāryana gurau sannihite guruvṛttimācarediti nyāyenācāryamapi mātṛpitṛpādhyāyālpaṃvā bahuvā yasyetyevaṃvidhaṃguruṃpretānnihṛtya brahmacārī luptavratona bhavati | evaṃvānirhatyabhavatītigamyate |
91 || dakṣiṇeneti | śūdraṃmṛtaṃdakṣiṇadigvartinā nagarāddvāreṇa nirharet | paścimottarapūrvadigvartibhiḥpuradvārairyathākramaṃvaiśyaka kṣatriyabrāhmaṇānnirharet | amaṅgalatvācchūdrādikrameṇātradhamobhidhānaṃ |
92 || narājñāmiti | yatorājānaaindraṃsthānamādhipatyapadamāśritābrahmacāriṇaḥ cāndrāyaṇādivratapravṛttāḥsatriṇaśca gavāmayanādisthābrahmatvaprāptyabhimukhāatasteṣāṃtatkarmaṇyāśaucākhyodoṣonabhavati | tathācaviṣṇuḥ || narājñāṃrājakarmaṇi 'na vratināṃvrate na satriṇāṃsatreceti evaṃnca |
93|| rājñaiti | mahānātmasvarūpaṃsya sthānasya tasmin rājākhye pade vartamānasya rājñaḥsadyaḥśaucamupadiśyate | atraca sadyaḥśauce śāntihomadurbhikṣānnadānādi prajāparipālanārtharājñoyavasthānaṃtatkāraṇaṃ |
94|| ḍiṃbāhavahatānāmiti | ḍiṃbe janaughasaṃStats pīḍane aśastrakalahe vā hatānāṃ tathā saṅgrāmāśanihatānāṃ rājñā vā saṅgrāmepi hatānāṃ gobrāhmaṇaparitrāṇārthaasaṅgāme'pinpyādyā divyāpāditānāṃ yasyacapurohitādeḥ svakāryāvighātārthaṃpṛthivīpatiricchati | tasyāpisadyaḥ śaucaṃ |
95 || somāgyarkānilendrāṇāmiti | candrāgnyādityavāgvinrdrayamānāṃdhanapateḥvaiśravaṇasyāpāṃpateśca varuṇasyetyeṣāṃlokapālānāṃsaṃbandhitejaḥpārthivodhārayati |
96|| lokeśādhiṣṭhitaiti | evamuktanītyā yatolokeśvarākrāntorājñāno'nyāsyānaśaucaṃvidhīyate svakāryamupadiśyate | yasmānmanuṣyāṇāṃyacchaucamāśaucaṃdvanlokeśeṣvyaḥprabhavatyapaitica | tasmādanyaśaucāśaucotpāda nopāsanasamarthalokeśarūpasya rājñaḥ kutaevātmanośaucamiti prakṛtārthastutiḥ |
97 || udyatairiti | saṅgāmaudyataiḥkhaḍgādibhiḥaparāṅmukhatvāddikṣatriyadharmayuktasya hatasya tatkṣaṇādeva yajñasamāptistatkālameva yajñaphalasaṃbandhāttathāśaucamapi tatkṣaṇādeva samāptimetītyevaṃśāstramaryādā |
98 || vipraiti | āśaucānte kṛtaśrāddhādikriyobrāhmaṇo'paaucityāddhastena spṛṣṭvākṣatriyaśca khaḍgādikaṃ vaiśyobalīvardādipratodamayaḥprāṃtaṃpragrahaṃvā'śvādiniyamarajūṃ śūdroyaṣṭiṃspṛṣṭvā śuṣyati |
99 || etadviti | hebrāhmaṇāḥ sapiṇḍeṣu preteṣu yacchaucaṃyuṣmākamuktaṃ | adhunā tvasapiṃḍeṣu sarveṣu mṛteṣu pretaśuddhiṃśṛṇuteti bhṛgurmaharṣīnāha |
100 || asapiṇḍamiti | asapiṇḍaṃmṛtaṃbrāhmaṇaṃ brāhmaṇobandhuvatsnehena nirhatya mātuśca sannikṛṣṭānvāndhavānmātulādīn nirhatya trirātreṇa śudhyati |
101 || yadvīti | sanirhārakoyadi teṣāmāśaucināṃsaṃbandhyannamaśnāti tadā daśāhena śudhyati na trirātreṇa | annaṃpunastatsaṃbandhi anaśnan yadi tatsaṃbandhi-