Pramāṇa · Search · About · API

Manava Dharmashastra 1.74

Manvarthamuktāvalī 1.74

Language
Sanskrit

1.74

sa brahmā tasya pūrvoktasya svīyāhorātrasya samāptau pratibuddho bhavati pratibuddhaśca svīyaṃ manaḥ sṛjati bhūrlokāditrayasṛṣṭaye niyuṅkte na tu janayati| tasya mahāpralayāntaraṃ jātatvādanaṣṭatvācca| avāntarapralaye bhūrlokāditrayamātranāśātsṛṣṭyarthaṃ manoniyuktireva manaḥsṛṣṭiḥ| tathāca purāṇe śrūyate ‘‘mana sisṛkṣayā yuktaṃ sargāya nidadhe punaḥ’’ iti| athavā manaḥ śabdo'yaṃ mahattattvapara eva| yadyapi tanmahāpralayānantaramutpannaṃ, mahāntameva cetyādinā sṛṣṭirapi tasyoktā tathāpyanuktaṃ bhūtānāmutpattikramaṃ tadguṇāṃśca kathayituṃ mahāpralayānantaritāmeva mahadādisṛṣṭiṃ bhūtasṛṣṭiṃ ca hiraṇyagarbhasyāpi paramārthatvāttatkartṛtāmanuvadati| etenedamuktaṃ bhavati| brahmā mahāpralayānantaritasṛṣṭyādau paramātmarūpeṇa mahadāditattvāni jagatsṛṣṭyarthaṃ sṛjati| ataeva śeṣaṃ vakṣyati‘‘ ‘ityeṣā sṛṣṭiraditaḥ’’ (a0 178) iti avāntarapralayānantaraṃ tu manaḥ prabhṛtisṛṣṭāvabhidhānakrameṇaiva prāthamyaprāptirityeṣā sṛṣṭiradita iti niṣprayojano'nuvādaḥ syāt |