Pramāṇa · Search · About · API

Manava Dharmashastra 3.6

Manvarthamuktāvalī 3.6

Language
Sanskrit

3.6

veda ṛgyajuḥsāmātharvaralakṣaṇaḥ sa sarvo vidhyarthavādamantrātmā dharme mūlaṃ pramāṇam| arthavādānāmapi vidhyekavākyatayā stāvakatvena dharme prāmāṇyāt| yadāha jaiminiḥ ‘‘vidhinātvekavākyatvātstutyarthena vidhīnāṃ syuḥ’’ mantrārthavādānāmapi vidhivākyaikavā kyatayaiva dharme prāmāṇyaṃ, prayogakāle cānuṣṭheyasmārakatvaṃ, vedasya ca dharme prāmāṇyaṃ yathānubhavakaraṇatvarūpaṃ nyāyasiddham| smṛtyādīnāmapi tanmūlatvenaiva prāmāṇyapratipādanārthamanūdyate| manvādīnāṃ ca vedavidāṃ smṛtidharme pramāṇam| vedavidāmiti viśeṣaṇopādānādvedamūlatvenaiva smṛtyādīnāṃ prāmāṇyamabhimatam| śīlaṃ brahmaṇyatādirūpam| tadāha hārītaḥ-“brahmaṇyatā devapitṛbhaktatā saumyatā aparopatāpitā anasūyatā mṛdutā apāruṣyaṃ maitratā priyavāditvaṃ kṛtajñatā śaraṇyatā kāruṇyaṃ praśāntiśceti trayodaśavidhaṃ śīlam”| govindarājastu śīlaṃ rāgadveṣaparityāga ityāha| ācāraḥ kambalavalkalādyācaraṇarūpaḥ, sādhūnāṃ dhārmikāṇāṃ ātmatuṣṭiśca vaikalpikapadārthaviṣayā dharme pramāṇam| tadāha gargaḥ-“vaikalpike ātmatuṣṭiḥ pramāṇam”|
vedādanyeṣāṃ vedamūlatvena prāmāṇye'bhihite'pi manusmṛteḥ sarvotkarṣajñāpanāya viśeṣeṇa vedamūlatāmāha-
āyuṣo hitamannaṃ prāṅmukho bhuṅkte| āyuḥkāmaḥ prāṅmukho bhuṅkta ityarthaḥ| yaśase hitaṃ dakṣiṇāmukhaḥ| śriyamicchanpratyaṅmukhaḥ| ṛtaṃ satyaṃ tatphalamicchannudaṅmukho bhuñjīta|

Linked texts (1)