Manava Dharmashastra 4.11

4.11

yasyāḥ punarbhātā nāsti tāṃ putrikāśaṅkayā nodvahet| "yadapatyaṃ bhavedasyāstanmama pituḥ syātsvadhākaram" (a0 9 ślo0 12) ityabhisaṃdhānamātrādapi putrikā bhavati| "abhisaṃdhimātrātputriketyeke" iti gotamasmaraṇāt| yasyā vā viśeṣeṇa pito na jñāyate'neneyamutpanneti tāmapi nodvahet| atra ca putrikādharmaśaṅkayeti na yojanīyamiti kecit| govindarājastvāha- "bhinnapitṛkayorapyekamātṛkayorbhrātṛtvaprasiddheḥ sabhrātṛkatve'pi yasyā viśeṣeṇa pitā na jñāyate tāmapi putrikāśaṅkayaiva nodvahet" iti| medhātithistvekamevemaṃ pakṣamāha| yasyāstu bhrātā nāsti tāṃ putrikāśaṅkayā nopayacchet| pitā cenna jñāyate proṣito mṛto vā| vāśabdaścedarthe| pitari tu vidyamāne tadīyavākyādeva putrikātvābhāvamavagamyābhrātṛkāpi voḍhavyeti| asmākaṃ tu vikalpasvarasādidaṃ pratibhāti| yasyā viśeṣeṇa pitā na jñāyate tāmapi jārajatvenādharmaśaṅkayā nodvahet| atra ca pakṣe putrikādharmaśaṅkayeti putrikā cādharmaśca tayoḥ śaṅkā putrikādharmaśaṅkā tayeti yathāsaṃkhyaṃ yojanīyam| atra ca prakaraṇe sagotrapariṇayane "sagotrāṃ cedamatyopayacchenmātṛvadenāṃ bibhṛyāt" iti parityāśravaṇāt "pariṇīya sagotrāṃ ca" iti prāyaścittaśravaṇācca| tatra tatsamabhivyāhṛte ca mātṛsapiṇḍāpariṇayanādau bhāryātvameva na bhavati bhāryāśabdasyāhavanīyādivatsaṃskāravacanatvāt| yeṣāṃ punarddaṣṭaguṇadoṣamūlake vidhiniṣedhābhidhāne yathā hīnakriyamiti, na tadatikrame bhāryātvābhāvaḥ| ata eva manunā "mahāntyapi samṛddhāni" (a0 3 ślo0 6) ityādi pṛthakkaraṇaṃ kṛtam| etanmadhyapatitaśca "narkṣavṛkṣanadīnāmnīm" (a0 2 ślo0 9) ityādipratiṣedho'pi na bhāryātvābhāvaphalakaḥ, kiṃtvatra śāstrātikramātprāyaścittamātram|