Manava Dharmashastra 5.125
Manvarthamuktāvalī 5.125
- Language
- Sanskrit
5.125
devaśrāddhe dvau brāhmaṇau pitṛpitāmahaprapitāmahānāṃ trīnbrāhmaṇān athavā daive ekaṃ pitrāditrike caikaṃ brāhmaṇaṃ bhojayet| uktātiriktabhojanasamartho'pi nādhikabhojaneṣu pravarteta| medhātithistvāha| pitṛkṛtye trīniti pitustrīnbrāhmaṇān, pitāmahasya trīnbrāhmaṇān, prapitāmahasya trīnbrāhmaṇānbhojayet ‘‘ekaikamubhayatra vā’’ iti daiva ekaṃ pitrāditrayasya caikaikaṃ na tvekaṃ pitrāditrayasya| ‘‘na tvevaikaṃ sarveṣāṃ kāmamanādye piṇḍairvyākhyātam’’ (a0 16 khaṃ 7) ityāśvalāyanagṛhyavirodhāt| yathaikapiṇḍaḥ pitrāditrayasya na nirūpyate tathaiko brāhmaṇo na bhojayitavya ityarthaḥ| tasmānna pitrāditrayasyaikabrāhmaṇabhojanaṃ| tadasat gṛhyakāreṇaiva ‘‘na tvevaikaṃ sarveṣāṃ piṇḍairvyākhyātam’’ (a016 khaṃ 7) iti paṭhitvā ‘‘kāmamanādye’’ (khaṃ 7) ityabhihitam| asyārthaḥ| bahupitrādidevatākaśrāddhānāmādyaṃ sapiṇḍīkaraṇamabhimataṃ tadvyatiriktaśrāddhe kāmamekaḥ pitrādīnāṃ brāhmaṇa ityarthaḥ| athavā anādye adanīyadravyābhāve eko'pi bhojayitavyaḥ| ubhayatrāpi vyākhyāne pārvaṇādau pitrāditrayasyaikabrāhmaṇabhojanaṃ gṛhyakṛtaivoktam| vasiṣṭho'pi—‘‘yadyekaṃ bhojayecchrāddhe daivatantraṃ kathaṃ bhavet| annaṃ pātre samuddhṛtya sarvasya prakṛtasya ca|| devatāyatane kṛtvā yathāvidhi pravartayet| prāsyedannaṃ tadagnau vā dadyādvā brahmacāriṇe|| iti sarvebhya ekabrāhmaṇabhojanamāha| tasmādyathoktaiva vyākhyā| ‘‘prathane vāvaśabde’’ (pā0sū03|