Manava Dharmashastra 7.33
Manvarthamuktāvalī 7.33
- Language
- Sanskrit
7.33
"na rājñaḥ pratigṛhṇīyādarājanyaprasūtiḥ" (a0 4 ślo0 84) iti niṣedhādrājaśabdo'tra kṣatrinṛpatiparaḥ, snātakaḥ kṣudhāvasīdandvijātipratigrahasya saṃbhave'pi yathāśāstravartinaḥ kṣatriyādrājño yājyaśiṣyābhyāṃ vā prathamaṃ dhanamabhilaṣet| rājño mahādhanatvena pīḍāvirahāt| yājyaśiṣyayośca kṛtopakāratayā pratyupakārapravaṇatvāt| tadasaṃbhave tvanyasmādapi dvijāddhanamādadīta| tadabhāve tu "sarvataḥ pratigṛhṇīyāt" (a0 10 ślo0 102) ityāpaddharmaṃ vakṣyati| evaṃ cānāpadi prathamaṃ kṣatriyanṛpayānyaśiṣyebhyaḥ pratigrahaniyamārthaṃ vacanam| ataevāha na tvanyata iti| sthitiḥ śāstramaryādā| naca saṃsīdannityabhidhānādāpaddharmaviṣayatvamasya vācyam| avyabhicārādanāpatprakaraṇāt saṃsīdannityasya copāttadhanābhāvaparatvāt| naca dhanābhāvamātramāpat| kiṃtu tasminsati vihitopāyāsaṃbhavāt| anyathā sadyaḥprakṣālako'pyāpaddhṛttiḥ syāt| yadi cāpadviṣayatvamasya bhavettadānatvanyata ityanena "sarvataḥ pratigṛhṇīyāt" iti virudhyeta| yaccāpatprakaraṇe "sīdadbhiḥ kupyamicchadbhirdhanaṃ vā pṛthivīpatiḥ| yācyaḥ syāt" (a0 10 ślo0 113) ityuktaṃ tacchūdranṛpaviṣayamevaṃ rājādipratigrahāsaṃbhave|