Pramāṇa · Search · About · API

Manava Dharmashastra 9.16

Manvarthamuktāvalī 9.16

Language
Sanskrit

9.16

pāṭhīnarohitau matsyabhedau bhakṣaṇīyau| havyakavyayorniyuktāviti samastavakṣyamāṇaniṣiddhopalakṣaṇārtham| tena prāṇātyayādāvadoṣaḥ| tathā rājīvākhyāṃtsiṃhatuṇḍāṃśca saśalkāṃśca sarvānvakṣyamāṇalakṣaṇopetānadyāt| medhātithigovindarājau tu-‘‘pāṭhīnarohitau daivapaitrādikarmaṇi niyuktāvevādanīyau na tvanyadā| rājīvasiṃhatuṇḍasaśalkamatsyāstu havyakavyābhyāmanyatrāpi bhakṣaṇīyāḥ’’ ityācakṣatuḥ| na tanmanoharam| pāṭhīnarohitau śrāddhe niyuktau śrāddhabhoktraiva bhakṣaṇīyau natu śrāddhakartrāpi| jīvādyo havyakavyābhyāmanyatrāpi bhakṣyā ityasyāpramāṇatvāt| munyantaraiśca rohitapāṭhīnarājīvādīnāṃ tulyatvenābhidhānāt| tathāca śaṅkhaḥ-‘‘rājīvāḥ siṃhatuṇḍāśca saśalkāśca tathaiva ca| pāṭhīnarohitau cāpi bhakṣyā matsyeṣu kīrtitāḥ’’| yājñavalkyaḥ-‘‘bhakṣyāḥ pañcanakhāḥ śvāviddhodhāḥ kacchapaśalyakāḥ| śaśaśca matsyeṣvapi tu siṃhatuṇḍakarohitāḥ| tathā pāṭhīnarājīvasaśalkāśca dvijātibhiḥ’’ (a0 1 ślo0 177) hārītaḥ-‘‘saśalkānmatsyānprāyopapannānbhakṣayet|’’ evaṃ ca ‘‘bhoktrāvādyau na kartrāpi śrāddhe pāṭhīnarohitau| rājīvādyāstathā neti vyākhyā na munisaṃmatā’’|

Linked texts (1)