Manava Dharmashastra 2.29.1
Manubhāṣya 2.29.1
- Language
- Sanskrit
2.29.1
vardhanaṃ chedanam | jātakarmeti karmanāmadheyametat | rūpaṃ cāsya gṛhyasmṛtibhyo jñātavyam | kasya punaḥ karmaṇo jātakarmeti nāma? tadarthamuktaṃ prāśanaṃ hiraṇyamadhusarpiṣām | asyeti dārakaṃ vyapadiśanti, karma vā, asya jātakarmaṇa idaṃ pradhānam yanmantravatprāśanamiti | samantrakaṃ mantreṇa kartavyamityarthaḥ | mantrasya cehānuktatvāt sarvasmṛtīnāṃ caikārthyādyadanyatroktaṃ tadatrāpi pratīyate | tena gṛhyasmṛtiṣu ye mantrā upāttāstairmantravaditi draṣṭavyam | "yadi gṛhyasmṛtayo'pekṣyante dravyanirdeśo'pi na kartavyaḥ | evaṃ hi tatra paṭhyate'sarpirmadhunī hiraṇyanikāṣaṃ hiraṇyena prāśayet' 'prate dadāmi madhuno ghṛtasya' iti | kiñca bahvyo gṛhyasmṛtayo, bhinnāśca pratigṛhyaṃ mantrāḥ, anyā'pi bhinnetikartavyatā, tatra kā''śrīyatāmiti na vidmaḥ | atha caraṇasamākhyā niyāmikā bhaviṣyati-vyarthastarhi jātakarmādyupadeśastata eva siddheḥ | kaṭhānāṃ gṛhyaṃ bahvṛcāmāśvalāyanānāṃ ca gṛhyamiti yadyena samākhyāyate sa taduktamanuṣṭhāsyatīti |" ucyate | dravyādinirdeśena suspaṣṭaṃ karmaikatvamiti pratīyate | tathā hi pratyabhijñāsiddhiḥ | tadddravyamevedaṃ tannāmadheyakaṃ cedaṃ karmātastadevedamiti, bhūyasā dṛṣṭaṃ tadguṇayogena pratyabhijñāyate | sati caikatve yadaṅgajātaṃ kvacinnoktaṃ tadaviruddhamanyata ānetavyam | yathā sarvaśākhāpratyayamekaṃ karma, evaṃ sarvasmṛtipratyayamapi | yattu bahutvadgṛhyasmṛtīnāṃ kā''śrīyatāmityanadhyavasāyaḥ-sarvāsāṃ prāmāṇyāviśeṣādekārthānāṃ ca vikalpaḥ bhinnārthānāṃ samuccayaḥ | caraṇasamākhyā tu naiva niyāmikā |
Linked texts (1)
- Mānava Dharmaśāstra — Manu & Bhṛgu, Sanskrit