Pramāṇa · Search · About · API

Manava Dharmashastra 2.6.14

Manubhāṣya 2.6.14

Language
Sanskrit

2.6.14

nahi vayaṃ tāmantareṇānyato'ṣṭakādikartavyatāmavagacchāmaḥ | tacca manvādīnāmīdṛśaṃ smaraṇaṃ tatkṛtebhyo vākyebhyaḥ smṛtiparamparāyātebhyo'vasīyate | tasmācca smaraṇādanubhūto'yamarthaḥ pramāṇena manvādibhiriti niścinumo, yata ete smaranti, nahyananubhūtasya smaraṇopapattiḥ | "nanu kalpayitvā granthamupanibadhnīhurananubhūyaiva kenacit pramāṇena | yathotpādya vastu kathānakaṃ kecana kavayaḥ kathayeyuḥ” | atrocyate | bhavedevaṃ yadyatra kartavyatopadeśo na syāt | kartavyatopadeśo hyanuṣṭhānārthaḥ | na ca kecitsvecchayā kalpite buddhipūrvavyavahāriṇo'nuṣṭhātumarhanti | “bhrāntyā'pyanuṣṭhānasiddhiriti” cet | syādapyekasya bhrāntiḥ, sarvasya jagato bhrāntiryāvatsaṃsārabhāvinī cetyalaukikī kalpanā | na ca sambhavati manvādīnāṃ vedamūlatve bhrāntyāderavasaraḥ | ata eva pratyakṣato manvādayo dharmāndadṛśuriti nābhyupagamyate | indriyairarthānāṃ sannikarṣe yajjñānaṃ tatpratyakṣam | naca dharmasyendriyaiḥ sannikarṣaḥ sambhavati, tasya kartavyatāsvabhāvatvāt | asiddhaṃ ca kartavyam | siddhavastuviṣayaśca sannikarṣaḥ | anumānādīni tadbhāve yadyapyasantamarthamavagamayanti pipīlikāṇḍā sañcāreṇa hi bhaviṣyantīṃ vṛṣṭimanumimate tathāpi na tebhyaḥ kartavyatāvagatiḥ | tasmātkartavyatāsmaraṇāsyānurūpakāraṇakalpanāyāṃ veda evopadiśyate | sa ca vedo'numīyamāno manvādibhirupalabdhaḥ | idānīmutsannā sā śākhā yasyāmamī smārtā dharmā āsan |

Linked texts (1)