Manava Dharmashastra 2.6.19
Manubhāṣya 2.6.19
- Language
- Sanskrit
2.6.19
divāniśam | yasmiñjite jitāvetau bhavataḥ pañcakau gaṇāviti' | ayameva manaso jayo yo rāgadveṣayoḥ parityāga iti vakṣyāmaḥ” | kecidāhurādarārthaḥ pṛthagupadeśaḥ | etaddhi sarvakarmaṇāmanuṣṭhāna upayujyate, svapradhānaṃ ca agnihotrādikarmavat | sarvavarṇadharmaścāyaṃ sarvāśramadharmaśca | ataḥ sāmānyadharmalakṣaṇāvasare'sminnucyate | vayaṃ tu brūmaḥ | samādhiḥ śīlamucyate | tathāhi 'śīlasamādhāviti' dhātuṣu paṭhyate | samādhānaṃ ca mānaso dharmaḥ | yaccetaso'nyaviṣayavyāsaṅgaparihāreṇa śāstrārthanirūpaṇapravaṇatā tacchīlamucyate | dvandvaścāyamitaretarayoge | tena parasparasāpekṣayoḥ smṛtiśīlayoḥ dharmaprati prāmāṇyamevābhipretaṃ, na pūrvavannirvartakatvam | etaduktaṃ bhavati | samādhānavatī yā smṛtiḥ sā pramāṇaṃ na smṛtimātram | tena satyapi vedārthavittve yadatatparāṇāṃ smaraṇaṃ na taddharmamūlaṃ bhrāntyādisambhavācchāstrārthavidhānaśūnyānām | ca śabda iha paṭhyate | sa tadvidāmityasmādanantaraṃ draṣṭavyaḥ | vṛttānurodhāccaivaṃ paṭhitaḥ | samuccayārthaścāsau pūrvaprakṛtasya ca samuccetavyasyābhāvāttṛtīye pāde yatsādhūnāmityuktaṃ tatsamucinoti | atastrīṇi viśeṣaṇānyatrāśrīyante | viduṣāmupādhyāyādāgamitavidyānāṃ tathā tadabhyāsaparāṇāmanuṣṭhānaparāṇāṃ ca smṛtiḥ pramāṇam | etatsarvaṃ manvādīnāmāsīditi smaryate | nānyathā tatkṛteṣu grantheṣu śiṣṭānāṃ parigrahopapattiḥ | “yadyevaṃ spaṣṭameva vaktavyam, 'manvādikyāni dharmamūlamiti|' kimetena lakṣaṇena |”
Linked texts (1)
- Mānava Dharmaśāstra — Manu & Bhṛgu, Sanskrit