Manava Dharmashastra 5.27.4
Manubhāṣya 5.27.4
- Language
- Sanskrit
5.27.4
anye tu 'krītvādi' śloke (32) brāhmaṇānāmityanuvartya śaśādimāṃsasyāpi vidhimicchanti | yajñavivāhayoranyatra ca goṣṭhībhojanādau yadi brāhmaṇā abhyarthyante tadā teṣāṃ māṃsaṃ svarūpeṇa devoddeśikatayā na pratiṣiddham, avasthāviśeṣeṇa prokṣaṇaṃ devārcanādīni kartavyāni | viśeṣaḥ pratiṣiddhaḥ | tasya brāhmaṇakāmaninimitta abhyanujñātā, natu "kravyādānśakunān" ityādiḥ pratiṣedhasya--"nivṛttistu mahāphaleti" (ślo0 11) kṛtasaṅkalpasyāpyanujñānamiṣyate | prokṣite'prokṣite ca kṛtārcane'kṛtārcane vā | madhuparke ca śrāddhe ca niyukto'prokṣaṇenāpi bhakṣayet | eṣa hi yathāśāstraṃ niyogastatra śrāddhe niyamā uktā eva | "ketitastu yathānyāyaṃ" "kathaṃcidapyatikrāmanniti" (3 | 100) | śrāddhaṃ bhokṣye ityabhyupetyedamahaṃ nāśmīmīti na labhyate vaktum, abhakṣyamaśucikaraṃ vyādhijananaṃ ca varjayitvā, haviṣyavidhānānna bhakṣyaṃ yadyadrocate tattajñāprotikaraṃ dīyate | ata idaṃ vacanaṃ madhuparka eva | "nanu madhuparke nāsti niyogaḥ" | aśitavyaṃ madhuparkādharhyeṇeti niyamaḥ, nāsau madhuparkasya vidhiḥ | sa hi tatrādhikṛto na dhanyo rājādiḥ | yathaiva "nāsyātaśangṛhe vasediti" gṛhasthasya niyamo dṛśyate | etenāvagamyate apratike na jñātavyamiti | yaistu kāmacāra evaṃ pūjitasamādānena pūjyasyāśanena, na hi tattadarthaṃ karma | "nanu cātithyamevānityam" | satyam | dṛṣṭaṃ prītyutpādanena dharmārthamanuṣṭhānam | tasya niyamoktadharmārthameva dātustasya hi gorutsargapakṣe vihito "nāmāṃso madhuparkaḥ syāditi" | nanvārtvijye vacanasyāpi viṣaya iti cet |
When there is danger to life, even the Student may eat meat; and for him his young age would necessitate the performance of the expiatory rite as prescribed in the text—‘If the Student ever eats meat and honey, etc.’ (1?.158). Vyāsa has declared that when there is tear of losing one’s life through hanger, one may eat even forbidden meat; and by the instance of the ‘dog’s thigh’ (eaten by Viśvāmitra) it is indicated that such meat may be eaten, but once only.
Translations (1)
- Manu-Smṛti: The Laws of Manu with the Bhāṣya of Medhātithi — Ganganatha Jha 1920, English
Linked texts (1)
- Mānava Dharmaśāstra — Manu & Bhṛgu, Sanskrit