Pramāṇa · Search · About · API

Dharmapradipa 15.p2

Dharmapradīpa 15.p2

Language
Sanskrit

15.p2.1

a08-iyaṃ janmāṣṭamī jayantī ca tatra janmāṣṭamī niśīthavedha eva grāhyaḥ | “aṣṭamī śivarātriśca hyarddharātrādadho yadi | dṛśyate ghaṭikā yā sā pūrvaviddhā prakīrttitā” || iti mādhavīye purāṇāntarāt | 'arddharātre tu rohiṇyām' ityādibhaviṣyokteḥ | vedhorddharātre'ṣṭamyā na tu saptamyāḥ | “aṣṭamī rohiṇīyuktā niśyarddhe dṛśyate yadā |” ityādivāsiṣṭhasaṃhitokteśca | aṣṭamī dvedhā rohiṇīrahitā tadyutā ca |tatrāpi caturddhā pūrvadyureva niśīthayoginī paredyurevobhayedyuranubhayedyuśceti| tatrādyayoḥ pakṣayorasandeha eva karmakālavyāpteḥ | “janmāṣṭamī rohiṇī ca śivarātriścatathaiva ca | pūrvaviddhaiva kartavyā tithikṣānte ca pāraṇam||” iti bhṛgūkteḥ|asmātkevalarohiṇyupavāso'pi siddhaḥ| antyayoḥ paraiva| prātaḥsaṃkalpakālavyāpterādhikyāt| “varjanīyā prayatnena saptamīsaṃyutāṣṭamī|” iti brahmavaivartācca-evamaṃśataḥ samavyāptāvapi viṣamavyāptau tvādhikyena nirṇayaḥ| rohiṇīyutāpi caturddhā pūrvadyureva niśīthe rohiṇīyutā paredyurevobhayedyuranubhayedyuścātrāpyādyayorasandehaḥ| “kāryā viddhāpi saptamyā rohiṇīsahitāṣṭamī|” iti pādmokteḥ|‘jayantyāṃ pūrvaviddhāyām’ityādigāruḍācca| ‘saptamī’ ityādivāhnipurāṇācca| dvitīye tvasandeha eva| tṛtīyapakṣe paraiva| “varjanīyā prayatnena saptamīsaṃyutāṣṭamī|” ityādibrahmavaivartāt| caturthyapi tredhā pūrvadyurniśīthe'ṣṭamī parehni rohiṇī paredyuraṣṭamī pūrvehni rohiṇī ubhayedyurubhayasya niśīthā'sambandho veti| ādye paredyurjayantīyogasya sattvātparaiveti mādhavaḥ| yasminnityādyukteḥ| “pūrvaviddhā'ṣṭamī yā tu udaye navamīdine|

15.p2.2

muhūrttamapi saṃyuktā saṃpūrṇā sāṣṭamī bhavet|| kalā kāṣṭhā muhūrttāpi yadā kṛṣṇāṣṭamī tithiḥ| navamyāṃ saiva grāhyā syātsaptamīsaṃyutā nahi||” iti pādmācca | kecittu hemādrāvaṣṭamyāḥ prādhānyāttasyāśca pūrvedyuḥ karmakālavyāpitvātpūrvaiva | pādmaṃ tu pūrvehni niśīthe'ṣṭamyabhāve jñeyam| antarbhāvastu mūrkhadanbhraṇamityāhuḥ| anye tu 'pūrvaviddhāṣṭamī' iti vākye janmāṣṭamīṃ sūryodaye saptamīvedhaniṣedhātkalāghaṭikāmātrāpyaudayikī grāhyā|'kāryā viddhāpi saptamī'iti jayantīparaṃ tatrāpyapavādadvayaṃ bhavatyeva| yadā tu kevalā ṣṭamī śuddhādhikātyāgahetoḥ saptamīvedhasyābhāvānpūrvaiva| yadivā viddhanyūnā tadā paradine grāhyatitherabhāvānpūrvaiva| evaṃ sarvāṇyaudayikavākyāni saptamīvedhaparāṇi | tattvaṃ tu aṣṭamyāḥ karmakālavyāpte, 'divā vā yadi vā rātrau nāsti cedrohiṇī kalā | rātriyuktaṃ prakurvīta' iti pūrvavākyaiḥ rohiṇīyogābhāve grāhyatvoktervacanātkarmakālavyāpinīṃ tyaktvā pūrvā parālpā vā rohiṇīyutā jayantyāṃ grāhyā| mādhavamadanaratnanirṇayāmṛtānantabhaṭṭagauḍamaithilagrantheṣvapyevam | yuktaṃ tūpavāsadvayamatreti vayaṃ brūmaḥ dvayornityatvāt | antyayoḥ paraiva saptamītyādiskāndāt | “muhūrttenāpi saṃyuktā saṃpūrṇā sāṣṭamī bhavet | kiṃ punarnnavamīyuktā kulakoṭyāstu muktidā ||” iti pādmācca | jayantībhedeṣu yadi somabudhavārayogo bhavati tadā phalādhikyam | pāraṇaṃ tu arddharātre'pi tithibhānte'nyatarānte veti mukhyaḥ pakṣaḥ | 'tithiraṣṭaguṇaṃ hanti' ityādibrahmavaivartāt | 'tithyarkṣayoryadā cchedaḥ' ityādi hemādrau vacanācca|

15.p2.3

gauḍāstu 'tatra niśi' ityādibrahmāṇḍātsārddhapraharamadhye rātrau kāryamityāhuḥ | aśaktau janmāṣṭamīmātravratinastithyante rohiṇīsahitāṣṭamīvratino rohiṇyante iti| śeṣamanuktamiha nibandheṣu draṣṭavyaṃ vistarabhiyā na likhitam | śaṅkhacakrāṅkitavaiṣṇavānāṃ vrate siṃhārkasattve eva bhādre janmāṣṭamīvratamidaṃ bhavati tadabhāve te cāśvine kurvanti | atra candrārghadānamapi | na 0 9-atra nirṇayāmṛte devyutthāpanamuktamudayavyāpinyām | da 0 10-... ... ... ... ... e 0 11-... ... ... ... ... dvā 0 12-iyamaghoradvādaśī pūrvaviddheti mādhavaḥ | atrodaye trimuhūrttātmaka ekādaśīvedho grāhyaḥ | tra 0 13-iyaṃ gauṇacāndrabhedena yugādiḥ 'nabhasye ca trayodaśī' iti prāgukteḥ | tatrāparāhnavyāpinī | ca 0 14-iyamaghoracaturdaśī | tathā ca gauḍagranthe bhaviṣyottare"bhādre māsyasite pakṣe aghorākhyā caturdaśī | tāmupoṣya naro yāti śivalokamayatnataḥ||" iti|tatrā'parāhnapradoṣaniśīthāḥkālāmukhyānukalpāḥ| tatrā'parāhnapradoṣaumukhyau | tatrāpi sāyaṃ trimuhūrtavedho mukhyau dvimuhūrtavedho'nukalpa iti mādhavarāmaprakāśau| a0 30-iyaṃ kuśagrahaṇī | asyāṃ pūrvāhne kuśagrahaṇaṃ kāryam | madanaratne tu mahālayāntargatadarśa uktaḥ | gauṇamukhyacāndrābhyāmatraiva bhādrakṛṣṇāmāyāṃ yuktamiti bhādrasyādhikye śuddha eva !

Linked texts (4)