Dharmapradipa 6.p2
Dharmapradīpa 6.p2
- Language
- Sanskrit
6.p2
sarvatra tithiḥ sarvāpi yadahaḥ karmakālavyāpinī saiva grāhyā"karmaṇo yasya yaḥ kālastatkālavyāpinī tithiḥ | tayā karmāṇi kurvīta hāsavṛddhī na kāraṇam ||" iti viṣṇudharmokteḥ| dinadvaye tadvyāptāvekadeśavyāptau vā yugmavākyānnirṇayaḥ| tasya pūrvābādhenopapatteḥ| karmakālasya pradhānatvācca | yugmavākyaṃ tu nigamaḥ"yugmāgniyugabhūtānāṃ ṣaṇmunyorvasurandhrayoḥ | rudreṇa dvādaśī yuktā caturdaśyā ca pūrṇimā | pratipadyapyamāvāsyā tithyoryugmaṃ mahāphalam | etadvyastaṃ mahādoṣaṃ hanti puṇyaṃ purākṛtam ||" iti | dvitīyā tṛtīyāyutā, sā ca dvitīyāyuteti saptayugmānītyartha iti nirṇayasindhuḥ||atra yugmāgnyādisaptayugmeṣu pūrvatithiruttaratithividdhā grāhyā|uttarā tu pūrvaviddhetyuktaṃ bhavatīti mādhavopi| smṛtyantaraśaṅkaragītayorapyevam | idaṃ ca śuklapakṣe | amāpratipadyugmasya pūrṇimā yāśca tatraiva sattvādityeke | tattvaṃ tyamāpratipayugmātkṛṣṇapakṣaliṅgātpakṣadvayaparamidam| tattadviśeṣavākyaiḥ kṛṣṇapakṣatithiviśeṣe'podyate iti| daśamī tūktā purāṇasamuccaye"saṃpūrṇa daśamī kāryā miśritā pūrvayāthavā|" iti | saṃpūrṇe śuklapakṣe | "trayodaśī tu kartavyā dvādaśīsahitā mune|" iti trayodaśyuktā sumantunā | kṛṣṇapakṣe tvāpastambaḥ"pratipatsadvitīyā syādvitīyā pratipadyutā | caturthīsaṃyutā yā ca sā tṛtīyā phalapradā || pañcamī tu prakarttavyā ṣaṣṭhyāyuktā tu nārada | kṛṣṇapakṣe'ṣṭamī caiva kṛṣṇapakṣe caturdaśī || pūrvaviddhā prakarttavyā paraviddhā na kutracit | daśamī caiva karttavyā sadurgā dvijasattama || ṣaṣṭhyaṣṭamī amāvāsyā kṛṣṇapakṣe trayodaśī | etāḥ parayutāḥ pūjyāḥ parāḥ pūrveṇa saṃyutāḥ ||" iti | yattū vyāghraḥ "kharvvadarpastathā hiṃsraḥ" ityādivākyena parā pūrvā cetyāha, tacchrāddhādiviṣayam | "dvitīyādiṣu yugmānāṃ pūjyatā niyamādiṣu | ekoddiṣṭādivṛddhyādau hrāsavṛddhyādicodanā ||" iti vyāsokteḥ | niyamādiṣu vratadānādidaivakarmasu karmakālavyāptyabhāve karmāpakramakālagā grāhyā | "karmāpakramakālagā tu śrutibhirgrāhyā na yugmādaraḥ” iti kālanirṇayokteriti kamalākareṇa kālanirṇayasthamanyamataṃ tadīyatvena svīkṛtyapramāṇatvenopanyastaṃ svagranthe nirṇayasindhau
Linked texts (1)
- Dharmapradīpa (Bhairavadatta Dvivedin) — Bhairavadatta Dvivedin, Sanskrit