Danakhanda 1.p3
Dānakhaṇḍa 1.p3
- Language
- Sanskrit
1.p3.1
yaiḥ sauvarṇamivākhilaṃ karuṇayā nirmātumabhyudyataiḥ kīrṇasvarṇaparā garāgaghaṭitaṃ dikcakra mālakṣyate || 5 || asti śastaguṇastomaḥ somavaṃśavibhūṣaṇaṃ | mahādeva iti khyāto rājarājeva bhūtale || 6 || saṃgrāmeṣvadhamarṇatā mupagatā vīrāḥ parāḥkoṭayaḥ sarvvasvapratipādanena vividhānādhaunnirasya kṣaṇāt | svasmādādadate niratyayasukhaṃ taccaitadīyaṃdyaśo dikkālāniva sākhyatāṃ gamayituṃdiṅmaṇḍalīṃ muñcati ||7|| maitrīmūrjvaya gurjjaravrajaparāṃ nepālapālakṣamāmājñāṃ pālaya mālavekhara bhayaṃ nīrandhramandhra smara | saptadvīpamahīpatīniti hitāmadhyāpayantī dhiyaṃ yatkīrttiḥ sukhadāyinī ripukule mānuṣyadā manyate ||8|| helāsāditalakṣamārgagaṇaṇaṃ śrutvaitadīyaṃguṇaṃ yeṣāṃ śreṇi ratustaramvaharahastuṣṭāva dānāṅgutaṃ | teṣāmeva mahāhaveṣu milatāṃ pratyarthināmarthināmapyasyātha bhujaṃ vrajanti vilayaṃ sainyāni dainyāni ca || 8 || asyoccairbhīmabhūmoruhagahanaguhāgarbha garjanmṛgendratrāsabhyāsaprasaṅgoñcalanakulakulavyākulavyālayamālāṃ | vāraṃ vāraṃ smṛtaitadbhujabhujagayugasphītibhītijvaraughāṃ mūrcchāmṛcchanti hanta kṣitidharadharaṇīṃ laṅghayanto dviṣantaḥ ||10|| ṣor̤aśakratavo yena cakrire cakravarttinā | apūrṇapañcayajñānāṃ nṛpāṇāṃ tena kā tulā || 11 || anena cintāmaṇi kāmadhenu kalpadrumānarthijanāya dattān | vilokya śaṅke kimamuṣya sarvvaṃ gīrvāṇanātho'pi karaprado'bhūt || 12 || tasyāsti nāma hemādriḥ sarvvaśrīkaraṇaprabhuḥ | nijaudāratayā yaśca sarvvaśrīkaraṇaprabhuḥ || 13 || tasya śrīkaraṇeśasya kāpi lekhanacāturī | yaśaḥpraśastibhistūṇiṃ yena digbhittayo bhṛtāḥ ||14||
1.p3.2
lipiṃ vidhātrā likhitāṃ janasya bhāle vibhūtyā parimṛjya duṣṭāṃ | kasmāñcinīmeṣa likhatyayenāṃ citrāṃ pramāṇo kurute vidhiścā||15|| saṃcintya saṃcintya tadetadīyaṃ dhatte mano vismaya masmadīyaṃ | prārabdhamavidyākṣarakhaṇḍamo'yaṃ kṣaṇena tadvismṛtimeti dṛṣṭvā 16 || manye tatkṣatadānavārilaharopūrṇo'yamabhbhonidhiḥ kalpānte'pi na śoṣadoṣaviṣamāṃ dharttā kadāciddaśāṃ | kiñcaitaṃ jaladhisthitipratibhuvaṃ niścitya daityāriṇāniścintena bhujaṅgapuṅgavatalūtale sukhaṃ supyatām || 17 || citraṃ taddhanadānavṛṣṭipayasastattasya kiṃ brūmahe yasminnadya vadānyakīrttiratulā dhatte tṛṣāmekṣitāṃ | yadbhūmo patitaṃ grasiṣṇa janatāpaṅkāni yaccārthināṃ | nyastaṃ hastataleṣu bhālaphalake pāpāṃ lipiṃ lampati || 18 || tattarpito devagaṇaḥ sa nūnamarocakī candramasaḥ sudhāyāṃ | adyastu candrasya tadīyakīrttisparddhāsamutthāni phalantyaghāni || 16 || śūrāṇāmavadhi rnidhiśca yaśasāmekāśrayaḥ sampadāṃ dātṝṇāṃ prathamaḥ kalākulagṛhe vaidagdhyabhājāṃ guruḥ | dhaureyaśca vipaścitāṃ sukṛtināmadvaitavādāspadaṃ naivāsīnnaca varttate na bhavitā hemādrimūreḥ paraḥ || 20|| vibhartti nūnaṃ dvijaveśa meṣa sa eva hemādririti pratīmaḥ | udārasantānavato yadasya kalpadrumaṃ dakṣiṇabāhumāṅaḥ || 21 || athā mūnā dharmmakathādaridraṃ trailokyamālokya kalerbalena | tasyopakāre dadhatā śucintāṃ cintāmaṇiḥ prādurakāri cāruḥ||22|| pañcakhaṇḍātmake śāstre vratakhaṇḍādanantaraṃ | dānakhaṇḍamidaṃ,-tatra dvitīya madya kathyate || 23 || asminnanekadānīgharalratnākarāāyite | mahāprakaraṇānāñca vijñeyo'yamanukramaḥ || 24 ||
1.p3.3
dānastuti statodānasvarūpasya virūpaṇam | aṅgaprasaṅgo dānānāṃ paribhāṣābhibhāṣaṇam || 25 || śrotuḥ śraddhāmivṛddhyarthamathadānaphalāvaliḥ | tulāpuruṣamukhyāni mahādānāni ṣoḍaśa || 26 || akharvvaparvvataśreṇi vindyāsanavidhistataḥ | parastādatidānānāṃ vidhirvidhutapātakaḥ || 27 || tatodaśamahādānavividhaivabhavavarṇanam | kṛṣṇājināni dānāni devatādānasaṃgrahaḥ || 28 || atha kālaviśeṣeṇa bahudhā dānavarṇanam | anantaphaladānānāmanantaramupakramaḥ || 26 || evaṃ prakaraṇānyatra trayodaśa mahāmatiḥ | bravīti prājyarājyādisādhanāni manīṣiṇām || 30 || atha dānapraśaṃsā tāvadabhidhīyate |--tatra vyāsaḥ| varṇānāmāgramāṇāñca cāturvaṇyeṃ yudhiṣṭhira | dānadharmma pravakṣāmi yathā devena bhāṣitam || nandipurāṇe | dānaṃ paraṃ praśaṃsanti dānameva parāyaṇaṃ | dānaṃ bandhurmanuṣyāṇāṃ dānaṃ koṣo hyanuttamaṃ || dānaṃ † tantraḥparaṃ dravyaṃ dānaṃ mātā pitā yathā | dānena na vinā kiñcitprārthitaṃ phala māpyate || api vālāgramātrasya tulā tasya na vidyate | na dānaśaulināmāpattināhīnaṃ samāśrayet || hāranūpurasaṃghoṣapūritottamamandiraḥ | lāvaṇyaguṇasampatti rdānādeva hi labhyate || saurapurāṇe | na dānādadhikaṃ kiñcidṛśyate bhuvanatraye | dānena prāpyate svargaḥ śrīrdānenaiva labhyate || dānena śatrūn jayati vyādhirdānena naśyati | dānena labhyate vidyā dānena yuvatījanaḥ | dharmmārthakāmamokṣāṇāṃ sādhanaṃ paramaṃ smṛtam || uśanā | dānādṛte nopacāro vidyate dhaśino'paraḥ | dīyamānaṃ hi tattasya bhūya evābhivarddhate || āha vedavyāsaḥ | yahadāsi viśiṣṭebhyo yaccāśnāsi dine dine |
1.p3.4
tatne vittamahaṃ manye śeṣaṃ kasyāpi rakṣati || yahadāti yahaśnāti tadeva dhanino dhanaṃ | anye mṛtasya krīr̤anti dārairapi dhanairapi
Linked texts (5)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Vallālacarita — Ānandabhaṭṭa 1510, Sanskrit
- Vyāsasmṛti — Vyāsa, Sanskrit
- Caturvargacintāmaṇi — Hemādri, Sanskrit
- Ṣoḍaśamahādānavidhi (Hemādri) — Hemādri, Sanskrit