Pramāṇa · Search · About · API

Kalaviveka 77.1.21

Kālaviveka 77.1.21

Language
Sanskrit

77.1.21

prasaktaṃ vyāvatrtate | tataśca daivamapi upavāsādi tattattithāvastasambandhinyāmeva karttavyam | natu tadyugmatvāt paratithikamapi
daivaṃ paratitheḥ pūrvāhnakṣaṇe kāryyamityarthaḥ pūrvvapratītakālabādhāpatteḥ |”
tathā śaṅkhadhareṇāpyuktam “tasmādyathākālamupakrāntenaiva ato
yadyasyāṃ tithau vihitam tattasyāmeva karttavyam | yāni punaḥ
‘sā tithiḥ sakalā jñeyā’ ityādīni tāni upavāsādiṣvahorātrasādhyeṣu yojyānī”ti
tathā jitendriyeṇāpyuktam “yat punaralpakālīnameva kṛtyaṃ
svakāle samāpayituṃ śakyate, tatrotkarṣahetoḥ karmavaitatyasya
asāmarthyasyābhāvāt mukhyakālaeva karmāṃnuṣṭhāna”mityantam
tathā ca dhavalenāpyuktam “karmāṇi hi saptamī kārakatayā
upadiṣṭā, tacca tāṃ vinānuṣṭhīyamānam ayathāvatkṛtamakṛtambhavot
na hi yāgo vihitavrīhimantareṇa avihitamudgādinā anuṣṭhīyamānaḥ† siddho bhavatī”tyantam
anyakenāpi “tithyoryugmaṃ mahāphalam | etadgrastaṃ mahāghoraṃ
hanti puṇyaṃ purātana”miti vacanaṃ tadupavāsaviṣayameṣṭavyamityuktā
“māghasya saptamyāṃ koṭisnānam aṣṭamīviddhāyāmiva śiṣṭāḥ samācarantī”tyuktam
tayāparam “yugmatithīnāmupavāsaviṣayāveva vidhiniṣedhau
dṛśyete” ityuktā “upoṣyāḥ syuḥ parānvitā” iti vidhiḥ natu tatra
upavasediti niṣedhaśca upanyastaḥ
bṛhadyoglokagranthe ca “yadā prathamadine ṣaṣṭhīsaptamīyugmam
uttaradine varddhamānā trimuhūrttavyāpinī, tadā uttaradinaeva
koṭisnānam| atha kṣīyamāṇā tadā ṣaḍmuhūrttāpi na kāryyā”
ityuktā “natu tadā pūrvvadinaeva snāna”miti tenāpyuktam