Kalaviveka 77.1.31
Kālaviveka 77.1.31
- Language
- Sanskrit
77.1.31
sakalakarmasiddherna virodhaḥ | yadapi rātrāveva devārśvanacandrārghadānanaktabhojanapradhānabhūtaṃ karmma karttavyam tatra niśrāsambandhinī
tithirgrāhyā tatrāpi na yugmagrahaṇañcoditam | evaṃ nyāyaprāptamevārthaṃ smarati jābāliḥ
“ahaḥsu tithayaḥ puṇyāḥ karmmānuṣṭhānato divā
naktādivratayoge tu rātriyogo viśiṣyate ||”
asyārthaḥ | divākarmānuṣṭhāne karttavye'nuṣṭhānāya ca ahaḥsu
yāstithayaḥ tāḥ puṇyāḥ karmārthaṃ grāhyāḥ | anuṣṭhānata iti
saptamyāstasin caturthī vā | “naktādivratayoge tvi”ti niśāsādhyakarmopalakṣaṇam | tatra niśāyoga eva yugmādviśiṣyate
caturthyāṃ naktasādhyasya yugmagrahaṇe pañcamyāṃ tatkṛtaṃ syāt tṛtīyādivase ca rātrau caturthyagrahaṇe svakāla eva vrataṃ syāt ityayaṃ pakṣo
yugmādviśiṣyate
yacca svalpayoglokenātroktam yugmādarasyoktatvāt yugmavyatikrame doṣaśruteḥ tataścaikādaśyāmupavāse devapūjā'gnihavanaṃ brāhmaṇatarpaṇānuṣṭhānam avirodhāddivārātrau prasaktaṃ tadarthamāha “divā ca
tithayaḥ puṇyāḥ” tathā naktamapi muhūrttonedine vihitamasti
nakṣatradarśane ca tatra “rātriyogo viśiṣyate” iti
bṛhadyoglokenāpyuktam “yugmavyatikramadoṣaśruteḥ ayugmadaśamyāditithiṣvetadavagantavyam | athavā ekadivasīyabhaumadvādaśyādivrateṣvahorātrasādhyeṣu na yugmādara iti vyatikrame doṣaśrute”rityantaṃ tadayuktam dinadvaye'pi karmmayogyakālaprāptau sandehanirṇayārthatvādayugmavacanasya tatraiva vyastanindārthavādasya varṇitavāt
kimidaṃ pratikṣaṇamamīmāṃsakavacanaṃ “vyatikrame doṣaśrute”riti
yacca divārātrau pūjādikarmaprasaktau divāvidhiriti tanna