Kalaviveka 77.p1.35
Kālaviveka 77.p1.35
- Language
- Sanskrit
77.p1.35
piṇḍapitṛyajñamanvāṅgriyata iti, piṇḍānvāhāryyakaṃ śrāddhaṃ tena
sāgneraparāhne śrāddhavidhānam | niragnestu kathyate
“ādityasyodaye yatra amāvāsyānuvarttate
aparāhnaḥ sa vijñeyaḥ pitṝṇāṃ dattamakṣayam ||”
ambukena tu kathitam
“aruṇodayavelāyāmamāvāsyā yadā bhavet
sa kālaḥ paramo jñeyaḥ pitṝṇāndattamakṣayam ||”
udayaveloṅgamanavelā uṅgamanañcorddhagamanaṃ varddhamānatā sā cārddhadinaparyyantam
taduktaṃ vāmanapurāṇe
“udayādarddhamānaiśca madhyāhnaṃ bhāvayedraviḥ
tataḥ paraṃ hrasantīti jyotirastaṃ sa gacchati ||”
tataścārddhadināt pūrvvam | atrāhnaḥ pūrvvabhāge pūrvvāhnamātreṇāparāhna
ityarthaḥ | tena pūrvvāhnasyāpyaparāhnakāryyakāritayā tadrūpatvādaparāhnaḥ sa vijñeya iti jñāpayati | aparāhnānuvṛttyabhiprāyeṇa
etadvacanavarṇene'parāhnasya tadrūpatayā jñāpakasya ‘sa vijñeya’ iti
jñāpakānupapatteḥ
tathā baudhāyanaḥ
“ghaṭikaikāpyamāvāsyā pratipatsu na cettadā
bhūtaviddhāpi sā kāryyā daive pitrye ca karmaṇi ||”
ghaṭikaikā kāryyetyapi śabdena ghaṭikāyāmanādaraṃ darśayan
śrāddhādāvarddhapraharādiprāptiparatvaṃ jñāpayati | tena pratipaddinapūrvvāhne śrāddhayogyāmāvāsyākālaprāptau bhūtaviddhāmāvāsyāgrahaṇampādanaprāptau satyāmaparāhnādareṇa paradina eva śrāddhakriyāṃ darśayati
vyaktamāha pracetāḥ
“muhūrttamapyamāvāsyā pratipadyeva cedbhavet
taddānamuttamaṃ jñeyaṃ parvvaśeṣantu parvvavat ||”
dānaṃ pitṝn samuddiśya viprebhyo dadyāt pitṛbhyaḥ prayato manuṣya