Lakshanaprakasha (Mitramishra) 10.p49
Lakṣaṇaprakāśa (Mitramiśra) 10.p49
- Language
- Sanskrit
10.p49
kauravya pṛthivī tasya caturantā sasāgarā | ājñāvinirjitā tiṣṭhet yasyāśvastādṛśo bhavet || na śastramagnirdurbhikṣaṃ rogabandhamarībhayam | bhavettasmiñjanapade sa hayo yatra gacchati || saṅgrāme vijayī caiva sarvakāmārthadaḥ sadā | śukapakṣasavarṇasya yasya raktaṃ bhavecchiraḥ || snigdhaṃ sarvasamaṃ cākṣi nānyavarṇena cāvṛtam | tena rāṣṭraṃ ca kośaśca koṣṭhāgāraṃ ca vardhate || mitrāṇi cānurajyante śatrūṃścaivādhitiṣṭhati | gauro maṇinibhaścaiva śvetāsyastāmratālukaḥ || balaṃ kośo'rthamitrāṇi prajā caitena vardhate | yaścāhavaṃ vrajettena sarvāṃstānnāśayedarīn || śveto'śvastāluraktaśca madhvakṣo lohitaiḥ saṭaiḥ | āvartaśuddhaṃ taṃ vāhaṃ rājā veśmani vāsayet || tena rāṣṭraṃ ca kośaśca koṣṭhāgāraṃ ca vardhate | yajate cāśvamedhena pṛthivīṃ cānuśāsati || kṛṣṇameghaprabho vājī meghadundubhiniḥsvanaḥ | kṛṣṇasarpa ivodagraḥ śubhasattvagatiśca saḥ || etenānuprayātasya cakraṃ tu pratihanyate | śaṅkhaśveto bhavedvājī śaṅkhaghoṣasamasvanaḥ || salīla haṃsavadgaccheccātyarthaṃ vinatonnataḥ | tena rāṣṭraṃ ca kośaśca koṣṭhāgāraṃ ca vardhate || mitrāścaivānurajyanti śatrūṃcāpyavatiṣṭhati | yajate cāśvamedhena pṛthivīṃ cānuśāsati || ariṣṭavarṇo vinatastāmroṣṭhastāmratālukaḥ | parābhūtāśca tiṣṭhanti śatravaḥ kāmado hi saḥ || puṣkaraṃ pṛthivī mālā candro vai lāṅgalaṃ dhvajaḥ | śaṅkhaḥ puṅgaḥ patākā vā lalāṭe yasya dṛśyate | puṣkaraṃ kamalam | sarvaśuklāni kauravya tasya pārthivalakṣaṇam | śvetapādaśca turagaḥ śvetajaṅghaśca yo hayaḥ || ānandaṃ taṃ vijānīyātpararāṣṭrapramarddanam | cakraṃ vā yadi vā vajramaSelectyataṃ vā dhanurbhavet || varṇānyatvena kauravya tasya pārthivalakṣaṇam | tena mitrāṇi rajyante kośo rāṣṭraṃ ca vājinā || saṅgrāme vijayī caiva kāmadasturagottamaḥ | etaddhi lakṣaṇaṃ rājā eṣu varṇeṣu lakṣayet || teṣāmāstaraṇaṃ lepaśiraḥsnānānulepanam | agramālāgragandhāśca bhojanāgraṃ tathaiva ca || deyaṃ nityaṃ mudāśvebhyaḥ karttavyāśca pradakṣiṇāḥ | turagāḥ pūjitāḥ samyagyasya tiṣṭhanti veśmani || vardhate putrapautraiśca mitraiḥ śatrūn jayatyatha | aṅgadaṇḍamaniṣṭāni kṣamante pūjite sadā || pūjayetturagaṃ tasmādrājā nityaṃ susaṃhataḥ | devasattvāśca bahavo yakṣasattvāśca vājinaḥ || gandharvoragasattvāśca tasmāttān pūjayetsadā | dharmārthakāmairnṛpatiṃ pūjitāḥ pūjayanti te || iti | iti rājayogyāśvalakṣaṇam | atha raṇasamaye śubhāśubhasūcaka lakṣaṇam | nakulakṛte aśvacikitsite, sadā suptā bhavantyete vājino ye ca bhūtale | jāgrati saṅghare prāpte karkaśasya ca bhakṣaṇaiḥ || prabuddhāḥ kathayantyāśu śubhaṃ vā yadi vā'śubham | svāmino hyaṅgajaiścihnaistadvijñeyaṃ vicakṣaṇaiḥ || yaḥ sannaddho hayo rāvamūrdhvavaktraṃ karoti ca | khurāgreṇa likhedbhūmiṃ sa śaṃsati raṇe jayam || yaḥ karotyasakṛnmūtraṃ purīṣaṃ cāśrumocanam | sa śaṃsati parāṃ bhūrti na bhavettu raṇe jayaḥ || nirāmiṣaṃ niśīthe yo hepārārthaṃ karoti ca | paracakrāgamāśaṃsī vijñeyo hayapaṇḍitaiḥ
Linked texts (3)
- Hariharacaturaṅga — Godāvara Miśra, Sanskrit
- Smṛtikaustubha — Anantadeva 1638, Sanskrit
- Saṃvatsaradīdhiti — Anantadeva 1650, Sanskrit