Jayasimhakalpadruma 4.p49
Jayasīṃhakalpadruma 4.p49
- Language
- Sanskrit
4.p49
atha hastagaurīvratam | sūta uvāca - 'kuntyāṃ sukhopaviṣṭāyāṃ hastināpuramuttamam | mānitāyāṃ narendraiśca tanayaiḥ pañcabhiḥ saha | tasyāḥ kuśalamanvicchannājagāmātha mādhavaḥ | abhinandya sukhāsīnaṃ devadevaṃ janārdanam | uvāca kuntī sānandā hyapragalbhāmidaṃ vacaḥ |' kuntyuvāca - 'dhanyāsmi kṛtakṛtyāsmi sanāthāsmi paraṃtapa | sā'haṃ saṃbhāvitā'dyāsmi tvayā sarvajagadguro | yadi me suprasanno'si tadācakṣva vrataṃ vibho | yadvidhāya sukhaṃ rājyaṃ prāpnuyāṃ tanayaiḥ saha |' kṛṣṇa uvāca -' kunti te kathayiṣyāmi vratānāmuttamaṃ vratam | yatkṛtvā sukhasaṃtānaṃ dhanadhānyasamanvitam | vidhūtaduṣkṛtā puṇyā saputrā rājyamāpsyasi | hastagaurīvrataṃ bhadre kuruṣva śucimānasā |' kuntyuvāca -' yaccoktaṃ te vrataṃ nātha vidhānaṃ tasya kīdṛśam | kena pūrvaṃ kṛtaṃ deva tanme brūhi janārdana |' kṛṣṇa uvāca | 'kailāsaśikhare devī hastasthe ca divākare | divā prasuptā sā gaurī harasaṃnidhimānasā | sā suptā devadeveśaṃ svame śaṃbhuṃ dadarśa ha | ardhadehaṃ vṛṣārdhasthamardhacandrakalādharam | utthāya sahasā gaurī provāca śaṃkaraṃ prati | kimidaṃ tanmamācakṣva tapyate mānasaṃ mama |' īśvara uvāca - 'devi pūrvaṃ niṣiddhāsi hastakrakṣagate ravau | na svaptavyaṃ divā tatra tasyedaṃ vihitaṃ phalam | śṛṇu devi tvayā yena khaṇḍito'haṃ vilokitaḥ | tvayārabdhaṃ vrataṃ devi madārādhanakāmyayā | apūrṇe'sminprasanno'smi tattvayā ca samujjhitam | apūrṇavratacāreṇa dṛṣṭo'haṃ tādṛśastvayā | tatkuruṣvādhunā devi hastagaurīvrataṃ śubham |' śrīpārvatyuvāca- 'ādiśyatāṃ vrataṃ nātha vidhānena maheśvara | ārambho'sya kadā kāryaḥ ko vidhiḥ kasya pūjanam |' īśvara uvāca- ' maṇḍape sthāpanaṃ kuryātsarvālaṃkārabhūṣite | anvahaṃ kāñcanaiḥ puṣpaiḥ phalamuktānvitaiḥ śubhaiḥ | naivedyaiḥ pañcakhādyaiśca śṛṇuyātpratyahaṃ kathām | dine caturdaśe prāpte sthāpayetpratimāṃ śubhām | pakkānnaiḥ pūritaiḥ śubhraiḥ sarvaiḥ sārdhatrayodaśaiḥ | sārdhatrayodaśadinaṃ naivedyamupakalpayet | phalamūlāni cānyāni tāvanti samupāharet | pūjayecca suvarṇasya puṣpaiścānyaiḥ sugandhibhiḥ | candanairdhūpadīpaiśca tāmbūlaiśca phalādibhiḥ | dhyāyecca hṛdaye gaurīṃ haraherambasaṃyutām | dakṣiṇāṃ ca tato dattvā natvā devīṃ visarjayet | sārdhatrayodaśa tathā dīpakāḥ polikānvitāḥ | suvāsinyai striyai dattvā tāvataḥ svayamāharet | vrataṃ samācareddevi yāvadvarṣaṃ trayodaśam | svarṇabhājanagauryādi prativarṣaṃ visarjayet | tataścaturdaśe varṣe tadudyāpanamācaret | saṃsthāpya gaṇapaṃ gaurīṃ kāñcanīṃ kāñcane gaje | pūrvoktavidhinā pūjya vāsarāṇi trayodaśa | caturdaśe'tha divase saṃyāte prātarutthitā | kṛtopavāsaniyamaṃ gajaṃ gaurīṃ prapūjayet | pakkānnaṃ svarṇapātreṣu trayodaśasu nikṣipet | strībhyaśca kañcukīrdattvā bhojayitvā visarjayet | evaṃ devi vrataṃ kṛtvā sarvānkāmānavāpnuyāt | aśaktau tu sadā kāryā pratimā mṛttikāmayī | pātrāṇi caiva tānyeva pītapuṣpāṇi caiva hi |' śrīkṛṣṇa uvāca- 'tataścakre vrataṃ gaurī prāptā sā vāñchitaṃ phalam | tvamapyetadvrataṃ kunti kuru śraddhāsamanvitā | atha bhaktyā vrataṃ kuntī savidhānaṃ tadā'karot | gāndhārī cāpi tacchrutvā vrataṃ cakre yathāvidhi | tuṣṭā ca bhaktibhāvena puṣṭā gaurī tato'bravīt |' pārvatyuvāca- 'kunti te parituṣṭā'smi varaṃ varaya suvrate |' kuntyuvāca - 'dehi me sarvasaṃpattiṃ sarvasaukhyaṃ sadodayam | prayaccha mama putrāṇāṃ mahadrājyamanāmayam | vratametattu yaḥ kuryāttava lokamavāpsyati | na dāridyraṃ na vaidhavyaṃ na śoko nāpi duṣkṛtam | kṛcchraṃ nopahṛtaṃ devi kadācitsaṃ bhaviṣyati | tathetyuktvā tato gaurī tatraivāntaradhīyata | etadvrataṃ sakaladuḥkhavināśahetuḥ saubhāgyarājyaphalabhāvanayā caranti | yā yoṣitaḥ sukhamanantamihāpi pūjyā gaurīpatiṃ patiratāstu tato labhante |' iti bhaviṣyottaroktaṃ bhādrapadaśuklatṛtīyāyāṃ hastagaurīvratam