Nrisimhaprasada p161
Nṛsiṃhaprasāda p161
- Language
- Sanskrit
p161
śiṣṭārakhyāpanāya punargrahaṇam | brāhmaṇā āyātā vasiṣṭho'pyāyāta itivat pṛthagupādānaṃ na paunarūktyāya | yogaviśeṣo vyatīpātaḥ "śravaṇāśvidhaniṣṭhādrrnāgadaivatamastakaiḥ | yadyamā raviwareṇa vyatīpātaḥ sa ucyate” || nāgadaivatamāśleṣā | mastakaṃ mṛgaśiraḥ | yadyamā raviwareṇa śravaṇādinā'nyatamanakṣatreṇa yuktā sa vyatīpāta ityarthaḥ | idamasmābhirdānakhaṇḍe vistareṇa pratipāditam | gajacchāyā pāribhāṣikī grāhyā na mukhyā, kālaprakramāt | pāribhāṣikatvaṃ ca"yadenduḥ pitṛdaivatye haṃsaścaiva kare sthitaḥ | tithirvaiśravaṇīyā ca gajacchāyā prakīrtitā" | pitṛdaivatyaṃ maghānakṣatraṃ, haṃsaḥ sūryaḥ kare hastanakṣatre vartamānaḥ, induścandramāḥ pitṛdaivatye ca maghākhye nakṣatre syādyāmyā trayodaśī etattrayasaṃyogāt gajacchāyeti | purāṇāntare'pyetadeva darśitam | "haṃse hastasthite yā tu maghāyuktā trayodaśī | tithirvaiśravaṇī nāma sā chāyā kuñjarasya tu" iti | grahaṇaṃ candrasūryoparāgaḥ| yadā kartuḥ śrāddhaṃ prati rucirbhavati so'pi śrāddhakālaḥ | ca śabdādyugādimanvādi vaidhṛtiprabhṛtīnāṃ grahaṇam | atrāpi kālaviśeṣaḥ śrāddhāṅgatayopādeyaḥ | taduktaṃ vṛddhavasiṣṭhena"tridaśāḥ sparśasamaye tṛpyanti pitarastathā | manuṣyā madhyakāle tu mokṣakāle tu rākṣasāḥ" iti | tathā''ha yamaḥ— “āṣāḍhayāmatha kārttikyāṃ mādhyāṃ trīn pañca vā dvijān | tarpayetpitṛpūrvantu tasya cākṣayamucyate || rāhugraste tathā sūrye yastu śrāddhaṃ ca kārayet | tenaiva sakalā pṛthvī dattā viprasya vai kare” iti | yadyapi sūryagrahe nādyāditi grahaṇe bhojananiṣedhaḥ smaryate tathāpi dāturabhyudaya eveti | viṣṇudharmottare mārkaṇḍeyaḥ— “āśvinasyāpare pakṣe prathame kārttikasya ca | yastu śrāddhaṃ sadā kuryāt so'śvamedhaphalaṃ labhet” || sadetyālasyarahitaḥ | tathā devalaḥ— “tṛtīyā rohiṇī yuktā vaiśākhasyāsitā tu yā | maghābhiḥ sahitā kṛṣṇe nabhasye tu trayodaśī || tathā śatabhiṣagyuktā kārttike navamī tathā | indukṣayo gajacchāyā vaidhṛteṣu yugādiṣu || śrāddhakālāḥ samuddiṣṭāḥ pitṝṇāṃ tṛptivarddhanāḥ” iti | mātsye— “vaiśākhasya tṛtīyā tu navamī kārttikasya tu | māghe pañcadaśī caiva nabhasye ca trayodaśī || yugādayaḥ smṛtā hyetā dattasyākṣayakārakāḥ” iti | viṣṇudharmottare sumantuḥ— “vaiśākhaśuklasya ca yā tṛtīyā navamyasau kārttikaśuklapakṣe | nabhasyamāsasya ca kṛṣṇapakṣe trayodaśī pañcadaśī ca māghe || utpadyate candramaso ravervā tisro'ṣṭakā apyayanadvaye ca | pānīyamapyatra tilairvimiśraṃ dadyātpitṛbhyaḥ prayato manuṣyaḥ|| śrāddhaṃ kṛtaṃ tena samāḥ sahasraṃ rahasyametatpitaro vadanti”
Linked texts (2)
- Devalasmṛti (fragments) — Sanskrit
- Kṛtyasārasamuccaya (Amṛtanātha Jhā Śarman) — Amṛtanātha Jhā Śarman 1800, Sanskrit