Nrisimhaprasada p28

p28

iti śrīmallakṣmīnṛsiṃhacaraṇasaroruhabhramarasamastabhūmaṇḍalamaṇḍanasamastayavanādhīśvara śrīnijāmasāhasamastasāmrājyadhurandharaśrīmanmahārājādhirāja śrīdalapatirājaviracite śrīnṛsiṃhaprasāde śrāddhasāre śrāddhamahimā | atha pitaro'bhidhīnte | tatra te trividhā mūrttā amūrttā ekoddiṣṭāśinaśca | taduktaṃ brahmāṇḍapurāṇe— “amūrttā mūrttimantaśca pitaro dvividhāḥ smṛtāḥ | nāndīmukhāstvamūrttāḥ syurmūrttimanto'tha pārvvaṇāḥ || ekoddiṣṭāśinaḥ pretāḥ pitṝṇāṃ nirṇayastridhā” | iti | vāyupurāṇe'pi pitṛsṛṣṭimūktvoktam — “tān dṛṣṭvā prāha sa brahmā tiryaksaṃsthānadhomukhān | bhavantaḥ pitaraḥ santu sarveṣāṃ gṛhamedhinām || ūrdhvavaktrāstu ye tatra te nāndīmukhasaṃjñitāḥ” iti || tathā brahmāṇḍe— “ka ete pitaro nāma vartante kva ca te vibho ? | putrāstu te smṛtāstveṣāṃ kathaṃ ca pitaraḥ smṛtāḥ || kathaṃ vā te samudbhūtāḥ kasya putrāḥ kimātmakāḥ | svarge te pitaro'nye vai devānāmapi devatāḥ || svarge ca ke tu vartante pitaro narake tu ke | kimarthaṃ te na dṛśyante tatra kiṃ kāraṇaṃ smṛtam” || ityādi praśne dvidhotpattirabhihitā | kecitsākṣād brahmaśarīrotpannāḥ kecid vyavadhānena | tatra tāvatsākṣādabhidhīyante-viṣṇupurāṇe— “satvamātrātmikāmeva tato'nyāṃ jagṛhe tanum | pitṛvanmanyamānasya pitarastasya jajñire || utsasarja pitṛndṛṣṭvā tatastāmapi sa prabhuḥ |" vāyupurāṇe"ṛtamagnistu yaḥ proktaḥ sa tu saṃvatsaro mataḥ | jajñire ṛtavastasmādṛttubhyaścārttavāstathā || ārtavā hyanumāsākhyāḥ pitaro hyanusūnavaḥ | ṛtuḥ pitāmahaḥ māsā ārtavāścāsya sūnavaḥ || prapitāmahāstu vai devāḥ paścādvā brahmaṇaḥ sutāḥ" || iti | atra saṃvatsarābhimāninyo devatāḥ pitaraḥ, na kālamātram | sthānābhimānina ityanye | kālikāpurāṇeavyaktajanmataḥ putrā ye marīcyādayaḥ smṛtāḥ | teṣāṃ pitṛgaṇā mukhyā jātāstebhyaśca devatāḥ || devebhyaśca jagatsarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram | vidhitatvaṃ paraṃ vatsa ṛṣīṇāṃ pitaraḥ sutāḥ" || tatra yā brahmaśarīrāt pitṝṇāṃ sākṣādutpattiḥ purāṇeṣu dṛśyate sā marīcyādīnāṃ pitṛtvamapekṣya, yā tu brahmaśarīrānavyavadhānena sā marīcyādiputrāṇāṃ pitṛtvamapekṣyeti vivektavyam ; ato na virodhaḥ | brahmavaivartabrahmāṇḍapurāṇayoḥ"teṣāṃ sapta samākhyātā gaṇāstrailokyapūjitāḥ | amūrtayastrayasteṣāṃ catvāraśca samūrtayaḥ || upariṣṭācca ye teṣāṃ vartante te amūrtayaḥ | teṣāmadhastādvartante catvāraḥ sūkṣmamūrttayaḥ ||" tataśca marīcyādiputrāḥ pitaro marīcyādayaḥ pitāmahāḥ brahmā prapitāmaha iti | tathā nāgarakhaṇḍe— "agniṣvāttā barhiṣada ājyapāḥ somapāḥ smṛtāḥ | raśmipā upahūtāśca tathaivāyantunaḥ pare || tathā svāduṣadaścānye smṛtā nāndīmukhā nṛpa ?" | iti || vāyusaṃhitāyām— maheśvara uvāca | "athāparāśca pitaro guhyāḥ śṛṇu narottama ? | viṣṇuḥ pitā 'sya jagato divyo yajñaḥ sa eva ca || brahmā pitāmaho jñeyo hyahaṃ ca prapitāmahaḥ" || iti | ete brahmaviṣṇumaheśvarāḥ pitaro viśvasṛṣṭihetutvāt | pitṛpitāmahādyadhiṣṭhānabhūtāgniṣvāttādyadhiṣṭhātṛtvena śrāddhe pitaro devatārūpāstadrūpeṇānānusandhīyamānāḥ śrāddhasya kāmapūrvikā maihikāmuṣmikaphalotpādikāṃ śaktiṃ janayantīti | tathā piṇḍā api smṛtiṣu varuṇādirūpatayā uktāḥ | tathā hi— "prathamo varuṇo devaḥ prājāpatyastathā paraḥ | tṛtīyo'gniḥ smṛtaḥ piṇḍa eṣa piṇḍavidhiḥ smṛtaḥ” iti | iti śrīmallakṣmīnṛsiṃhacaraṇayugalasaroruhabhramarasakalabhūmaṇḍalamaṇḍanasamastayavanādhīśvara=śrīnikāmaśāhasamastasāmrājyadhurandharaśrīmanmahārājādhirāja śrīdalapatirājaviracite śrīnṛsiṃhaprasāde śrāddhasāre pitṛdevatānirūpaṇam | atha śrāddhādhikārinirṇayo'bhidhīyate