Nrisimhaprasada p32.4
Nṛsiṃhaprasāda p32.4
- Language
- Sanskrit
p32.4
yatastatra gṛhyapariśiṣṭaśravaṇāt, atasteṣāmeveti siddham | tathā anyeṣāmapi jīvatpitṛkāṇāṃ nāndīśrāddhe nādhikāra ityabhidhīyate, tathā ca kātyāyanaḥ"sapituḥ pitṛkṛtyeṣu tvadhikāro na vidyate | na jīvantamatikramya kiñciddadyāditi śruteḥ" iti | ayamarthaḥ-pitṛkṛtyeṣu śrāddheṣu pitāmahādisambaddheṣviti | saha pitrā yo vartate tasya sapituḥ | anyā ca smṛtiḥ-"pitryaṃ jīvatpiturnoktam" iti | homo'pi pākṣikaḥ- "na jīvantamatikramya kiñciddadyāditi śruteḥ" | ata eva sumantuḥ"na jīvatpitṛkaḥ kuryācchrāddhamagnimṛte dvijaḥ | yebhya eva pitā dadyāttebhyaḥ kurvīta sāgnikaḥ || pitā pitāmahe'pyevaṃ kuryājjīvati sāgnikaḥ | sāgniko'pi na kurvīta jīvati prapitāmahe" iti | tathā"kanyāputravivāheṣu praveśe navaveśmanām | nāmakarmaṇi bālānāṃ cūḍākarmādike tathā || sīmantonnayane caiva putrādimukhadarśane | nāndīmukhaṃ pitṛgaṇaṃ pūjayetprayato gṛhī” || ityādi vacanajātasya kathamasminpakṣe'rthavattvam ? satyaṃ, vṛddhiśrāddhaṃ tāvadityaṃ mātṛmātāmahasambandhiśrāddhadvayaṃ kuryāt , pitṝnāndīmukhe nādhikāro na jīvamantamatikramyetyādyukteḥ | tathā— “nāniṣṭvā tu pitṝn śrāddhe vaidikantu samācaret” iti | pitari jīvati mātari ca jīvantyāmeke mātāmahaśrāddheṣu devapitṛmātṛmātāmaheṣu triṣvapi jīvatsu kevalaṃ mātṛmātara eva pūjyante | tataḥ kātyāyana-matoktaṃ patijīvināṃ jīvatpitṛkāṇāṃ sāgnīnāṃ niragnīnāmapi maitrāyaṇīsūtrātikramo nāstīti vṛttam | athāśvalāyanānāṃ jīvatpitṛkāṇāṃ nāndīmukhanirṇayaḥ saṃkṣepato'bhidhīyate | tatra tatsūtre'neke pakṣāḥ | tatra gaṇigāri—sammataḥ pakṣaḥ |