Nrisimhaprasada p58
Nṛsiṃhaprasāda p58
- Language
- Sanskrit
p58
tathā bhaviṣye'pi"vaiśvadevena ye hīnā ātithyena ca varjitāḥ | te sarve vṛṣalā jñeyāḥ prāptavedā api dvijāḥ” iti || tasmādamantraṃ parityajet , mantrajñaṃ bhojayediti yuktam | "ekaikamapi vidvāṃsaṃ daive pitrye ca bhojayet | puṣkalaṃ phalamāpnoti nāmantrajñān bahūnapi” || iti smaraṇāt ( manu0 3|126 ) | "sahasraṃ hi sahasrāṇāmanṛcāṃ yatra bhuñjate | ekastānmantravatprītaḥ sarvānarhati dharmataḥ” iti | anṛcāmanṛgviṃdāmavedārthavidāmupalakṣaṇamṛcaḥ, yato hi te prāptā eva na santi "śrotriyāya” eveti niyamāt (manu0 128) | chāndasatvādekavacanam | devalaḥ“triśuklaḥ kṛśavṛttiśca ghṛṇāluḥ sakalendriyaḥ | vimukto yonidoṣebhyo brāhmaṇaḥ pātramucyate” iti | triśuklapadañca tenaiva vyākhyātam“evamanvayaśīlābhyāṃ vṛttena ca samucchritāḥ | triśuklā nāma viprendrāḥ pūjyante daivatairapi” iti | sato janmāvāptiranvaya ityabhidhīyate, vinayādisampacchīlaṃ, satāṃ vṛttaṃ śaucācārādyātmakam | etaistribhiḥ sugopitairanvitāḥ triśuklā abhidhīyante | te ca durlabhāḥ, ata uktaṃ daivatairapi pūjyante iti| manuḥ-“agryāḥ sarveṣu vedeṣva”ti | ayamarthaḥ--sarveṣu vedeṣu ṛgyajuḥsāmasu saṃśayānupattiṃ vidhātuṃ kṣamā iti agryāḥ | na kevalaṃ vedeṣu api tu pravacaneṣu api procyante vyākhyayante yairvedāstāni pravacanānyamaṅgāni niruktavyākaraṇādīni, teṣvagrayā iti | na kevalamagrayāḥ, api tu śrotriyānvayajāśced bhavanti te paṅktipāvanā iti | tathā yogiyājñavalkyaḥ - “agryāḥ sarveṣu deveṣu śrotriyo brahmavidyuvā | vedārthavijjyeṣṭhasāmā trimadhustrisuparṇikaḥ” iti (1|116) || ayamarthaḥ - sarveṣu vedeṣu ṛgvedādiṣu ananyamanaskatayā'skhalitādhyayanakṣamāḥ agrayāḥ, śrutādhyayanasampannaḥ śrotriyaḥ, brahma paramātmarūpaṃ vettīti brahmavit , yuvā madhyamavayaskaḥ, mantrabrāhmaṇātmavedārthamṛgyayajuṣorekadeśaṃ taddbrataṃ ca vettoti vedārthavit, jyeṣṭhasāma sāmaviśeṣaḥ taddbrataṃ tadbratācaraṇena yastadadhīte sa jyeṣṭhasāmā, trimadhuḥ ṛgvedaikadeśaḥ, trisuparṇamṛgyajuṣorekadeśaṃ taddbrataṃ ca, tadādeśena yastadadhīte sa trisuparṇakaḥ, te brāhmaṇāḥ śrāddhasampada iti | tathā'nye'pi brāhmaṇāḥ— ‘‘karmaniṣṭhāstaponiṣṭhāḥ pañcāgnirbrahmacāriṇaḥ | pitṛmātṛparāścaiva brāhmaṇāḥ śrāddhasampadaḥ’’ iti | asyārthaḥ— karmaniṣṭhā vihitānuṣṭhānaparāḥ, taponiṣṭhāḥ tapaḥśīlāḥ, sabhyāvasathyau tretāgnayaśca yasya santi sa pañcāgniḥ | ‘‘jñānaniṣṭhā dvijāḥ kecidrūpaniṣṭhāstathā pare | tapaḥsvādhyāyaniṣṭhāśca karmaniṣṭhāstathaiva ca || jñānotkṛṣṭeṣu kavyāni pradeyāni prayatnataḥ | na śrāddhe bhojayenmitraṃ dhanaiḥ kāryo'sya saṅgrahaḥ || nāriṃ na mitraṃ yaṃ vidyāttaṃ śrāddhe bhojayed dvijam’’ iti | tasmādarimitravyatiriktaṃ pūrvoktalakṣaṇalakṣitaṃ brāhmaṇaṃ śrāddhe niyojayediti | āpastambaḥ—brāhmaṇān bhojayet brahmavido yoni-gotra-mantrā-'ntevāsyasambaddhāniti | ayamarthaḥ—‘‘yonisambaddhā mātulādayaḥ, gotrasambaddhāḥ sapiṇḍādayaḥ, mantrasambaddhā vedādhyāpakādayaḥ, antevāsisambaddhāḥ śilpaśāstropādhyāyāḥ | evaṃ vidhasambandhavyatiriktān gṛhasthapramukhān brāhmaṇān bhojayet | tathā pulastyaḥ— ‘‘sāṅgāṃstu caturo vedān adhīte saṃskṛto'rthavit
Linked texts (3)
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit
- Nāradapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Śrāddhakaumudī — Govindānanda 1500, Sanskrit