Prataparka 11.p113

11.p113

iti nāradīyavacane homaśabdenādiśabdena caupāsanaviśvedevā1dikaṃ smārttameva gṛhyate, sādṛśyāt | na tu śrautaṃ paurāṇaṃ 2vā'nurodhena śrautakālabādhasyānyāyyatvāt tadanadhikṛtaviṣayatvena, sāvakāśatvācca | yasya cāvaśyakamaruṇodayādhikakālasādhyaṃ tat taddine saṃkhyādisaṃkocenāpyāvaśyakaṃ kṛtvā dvādaśīmadhye pāraṇaṃ karttavyam | mahāhānikarī hyeṣā dvādaśī laṃghitā naraiḥ | karoti dharmaharaṇamasnāte3 ca sarasvatī ||” iti padmapurāṇe dvādaśīlaṃdhane doṣasmaraṇāt | nṛsiṃhaparicaryāyāṃ tu— “kalārddhāṃ dvādaśīṃ dṛṣṭvā niśīthādūrdhvameva hi | āmadhyāhnāḥ kriyāḥ sarvāḥ karttavyāḥ śambhuśāsanāt||”ti skāṃdavacanānniśīthādūrdhvamapi kriyāpravṛttirityuktam | kālatattvavivecane mādhyāhnikāpakarṣastu bhūyasyāmapi dvādaśyāṃ bhavatyeva | sarveṣāmupavāsānāṃ prātakālo'trahnaḥ paṃcadhāvibhāgapakṣe jñeya iti tidhyarke prātareva hi pāraṇeti mādhavādyudāhṛtavacanāt | atra bhojanasyālpāttūttaratvātpūrvanipātaḥ bhojanamādhyāhnikayośca vācanikapaurvāparyasadbhāvāditi nirṇayasindhau ‘tvatrārṣavidhānādbhūyasyāṃ dvādaśyāṃ pāraṇamaparāhna eva kāryam | prātaḥ śabdastu—sāyaṃ prātardvijātīnāṃ aśanaṃ śruticoditam” itivad aparāhṇavācitve'pyupapannaḥ | na ca vākyaṃ vai,yarthyam— “sarveṣāmupavāsānāṃ prātareva hi pāraṇā” itivākyavaiyarthyam | punarbhājanasāyaṃpāraṇā can see a small hyphen-like mark or hyphen between pāraṇā and nivṛtti: pāraṇānivṛttyarthatva/tasyetyāhurityuktam | yadā tu trayodaśīnimittakṣayāha śrāddhā disaṃkaṭāntaraṃ vā bhavati, tadā svalpāyāṃ dvādaśyāmadbhiḥ pāraṇaṃ kṛtvā śrāddhānantaraṃ bhoktavyam | tadāha devalaḥ— saṃkaṭe viṣame prāpte dvādaśyāṃ pārayetkatham | adbhistu pāraṇaṃ kuryātpunarbhuktaṃ na doṣakṛditi || yadā tu prātaḥkālo dvādaśīprathamapādavyāpto bhavati, tadā tamatikramyaiva pāraṇaṃ karttavyam | “dvādaśyāḥ prathamaḥ pādo harivāsara saṃjñitaḥ | tamatikramya kurvīta pāraṇaṃ viṣṇutatparaḥ ||”