Prataparka 14.p50

14.p50

"varṣāsu śyāmākairyajet śaradi vrīhibhirvasante yavairyathartu veṇuyavairiti |” tatrāpi śyāmākāgrayaṇamanityamitare tvanāhitāgnernitye vā yavāgrayaṇaṃ ca kāryamiti smārttavṛttāvuktatvāt, sūtre vrīhiyavadevatāsambaddhānāmeva mantrāṇāmāmnānācca | āhitāgnestu yavāgrayaṇasyāpyanityatvamapi vā kriyayā yaveṣviti sūtrāt, yadvā śyāmākeṣu prastaraṃ kuryyānnāgrayaṇa yadi vā tadapi samānataṃtramityādinārāyaṇavṛttau pariśravamatāṃ sulabham | idaṃ ca parvābhāve kṛttikādiviśākhānteṣu devanakṣatreṣu kāryamiti smṛtyarthasāre āgrayaṇāśaktau tu navānāṃ darśapūrṇamāsau vā karttavyau | tathā ca, śāṃkhāyanasūtre darśapūrṇamāsau vā navānāmiti | yattvāparabhavenoktaṃ, api vā paurṇamāsyāmamāvāsyāṃ vā navairyajeteti | tatra vā śabdaścārthe | yadvā¹ samānataṃtramāgrayaṇaṃ kuryāt | idaṃ cāpadi malekāryamanyathā na kāryamityādyanyatra draṣṭavyam | asyākaraṇe prāyaścittamuktaṃ kārikāyām— “akṛtāgrayaṇo'śnīyānna vā'naṃ yadi vai naraḥ | vaiśvānarāya karttavyaścaruḥ pūrṇāhutistu veti ||” ṛgvidhāne tu— “samindrarāyāmaṃtraṃ ca varṣe-varṣe japecchatam | āgrayaṇaṃ yadā nyūnaṃ tadā sampūrṇameti tat |” ityuktam | etacca smārttāgrayaṇaviṣayam asyāmeva dānaviśeṣo viṣṇudharmottare— “āśvayujyāṃ kāṃsyapātraṃ ghṛtapūrṇaṃ dvijātaye | sasuvarṇantathā dattvā dīptaujāssviha jāyate ||” iti