Smriticandrika 15.p2

15.p2

dviguṇāṃstu kuśān datvā uśantastvetyṛcā pitṝn | āvāhya tadanujñāto japedāyantu nastataḥ || dviguṇān tilān, 'pitṝṇāṃ dviguṇāṃstilaiḥ' iti smaraṇāt| kuśan tripañcādiviṣamasaṅkhyākān 'pitrye'yugmāṃstathaiva ca' iti smaraṇāt | datvā āsanasya vāmabhāge 'pradadyā dāsane darbhān na tu pāṇau kadācana | pitṛkarmaṇi vāme syāt' iti smaraṇāt | āsanadānāt pūrvaṃ paścācca brāhmaṇa haste apāmāsecanaṃ kāryaṃ 'apaḥ pradāya darbhān dviguṇān āsanaṃ pradāyāpaḥ pradadyāt' iti śaunakasmaraṇāt | 'pitṛnāvāhayet' ityatra pitṛśabdena karturatītāḥ pūrvapuruṣāḥ pitṛpitāmahaprapitāmahā uktāḥ, teṣāṃ śrāddhakarmaṇi haviḥpratyuddeśyatayā devatātvena āvāhyatvāt | tathā cāpastambaḥ - 'athaitanmanuḥ śrāddhaśabdaṃ karma provāca prajāniśśreyasāya tatra pitaro devatā brāhmaṇastvāhavanīyārthe' iti | śrāddhaśabdaṃ karma śrāddhanāmadheyaṃ karma | prajāniśśreyasāya putrapautrādisantatiśreyaḥprāptya rtham | tatra śrāddhanāmadheye karmaṇi | pitaro devatāḥ śrāddhakartuḥ pitṛpitāmahaprapitāmahā lokāntaragatāḥ sampradānatvena haviḥpratyuddeśyā, na tu brāhmaṇāssaṃpradānatvena haviḥpratyuddeśyāḥ | kintvāhavanīyārthe devatoddeśena tyaktasya haviṣaḥ prakṣepyamāṇasya dhāraṇarūpe āhavanīyakārye kevalaṃ vartanta ityarthaḥ | tatkārye vartanaṃ ca 'brāhmaṇasya haste hotavyam' itivadatra vacanābhāvānna hastadvārā, kiṃtudvau daive pitṛkṛtye trīnekaikamubhayatra vā | bhojayediti vacanāt tyaktānnaprāśanadvāreti gamyate | pitṛkṛtye yajamānasya pitṛpitāmahaprapitāmahānuddiśya tyaktānnabhojanakṛtye | ata eva brahmapurāṇepitṝn pitāmahān yakṣye bhojanena yathākramam | prapitāmahānvai sarvāṃśca tatpitṝṃścānupūrvaśaḥ || tatpitṝn prapitāmahasya pitṛpitāmahaprapitāmahān | piṇḍadānasamaye hastalagnena lepanena yakṣye ityarthaḥ | baijavāpinā'pi yajamānasya pitṛpitāmahaprapitāmahānāṃ śrāddhadevatātvamabhidhāya suspaṣṭaṃ teṣāmevāvāhanamuktaṃ-‘tiṣṭhan pitṝn āvāhayiṣye’ ityāmantrya ‘uśantastvā, ityanayā yajamānasya pitaraṃ pitāmahaṃ prapitāmahaṃ nāmabhirāvāhya’ iti | purāṇe'pi śrāddhakartuḥ pūrvapuruṣāṇāmeva śrāddhadevatātvamabhisaṃdhāya suspaṣṭaṃ teṣāmeva kavyabhāgitvamuktaṃyā tu piṇḍakriyā tatra brāhmaṇānāṃ tu bhojanam | yajamānasya pūrveṣāṃ tattu gacchati nānyathā || tatra śrāddhakarmaṇi yā piṇḍakriyā ādyapiṇḍakriyā pitṛsambandhinī kṛtā ‘brāhmaṇānāṃ tu bhojanaṃ, yathāsukhaṃ juṣadhvam’ iti yadyadannaṃ brāhmaṇabhojanāya niveditaṃ tadvividhamannaṃ yajamānasya pūrveṣāṃ śrāddhakartuḥ pitṛpitāmahaprapitāmahānāmupabhogāya gacchati nānyathā nānyeṣāmupabhogāya gacchatītyarthaḥ | kathaṃ punassarveṣāṃ puruṣāṇāṃ prātisvikaśubhāśubhakarmavaśena sva-