Kalanirnaya (Kalamadhaviya) 14.p12

14.p12

"sinīvālī dvijaiḥ kāryyā sāgnikaiḥ pitṛ-karmaṇi | strībhiḥ śūdraiḥ kuhūḥ kāryyā tathācānagnikairdvijaiḥ”– iti || evaṃ śāstrārthe vyavasthite sati, yāni bahuvidhāni vākyāni, tāni sarvāṇi prokteṣvamāvāsyā-bhedeṣvanyatama-viṣayatvena yathāyogaṃ yojanīyāni | tathāhi | tatra, tāvadbaudhāyanaśrāha,– "madhyāhnātparatoyatra caturdaśīhyanuvarttate | sinīvālī tu sā jñeyā pitṛ-kāryye tu niṣphalā"– iti || bṛhaspatirapi,– "madhyāhnād yā tvamāvāsyā parastāt saṃpravarttate | bhūta-viddhā tu sā jñeyā na sā pañcadaśī bhavet”– iti | atra, madhyāhnādūrdhvamaparāhṇamatikramya parastādamāvāsyā pravarttate,– iti vyākhyeyam | tadetadvacana-dvayaṃ paredyurevāparāhna-vyāptau yojanīyam | yattu kātyāyanavacanam,– "piṇḍānvāhāryyakaṃ śrāddhaṃ kṣīṇe rājani śasyate | vāsarasya tṛtīye'ṃśe nātisandhyā-samīpataḥ”– iti || piṇḍānāṃ piṇḍapitṛyajñāṅgabhūtānāmanu paścādāhriyate kriyate,–iti piṇḍānvāhāryyakaṃ śrāddhamāmāvāsyaṃ, tat kṣīṇe rājanīdau karttavyam | 'vāsarasya tṛtīye'ṃśe' ityaneneṣannūno'parāhnaḥ sāyāhna-sahito'bhidhīyate | 'nātisandhyāsamīpataḥ'–iti sāyāhnasya pratiṣedhe satyaparāhnaḥ karmakālatvena pariśiṣyate | tathā ca, karma-kāla-vyāpinī tithirgrāhyetyuktam | tacendukṣayasya caturddaśyaṣṭame prahare prārambhaḥ, amāvāsyāyāḥ saptame prahare samāptiḥ | tadetadubhayaṃ kātyāyanaevāha,–