Pramāṇa · Search · About · API

Kalanirnaya (Kalamadhaviya) 4.p18

Kālanirṇaya (Kālamādhavīya) 4.p18

Language
Sanskrit

4.p18

traividhyasya viparivarttana-viśeṣeṇa tithiḥ saṃpūrṇā khaṇḍā ceti dvaividhyamāpadyate | tatra, saṃpūrṇā skandapurāṇe darśitā, – "pratipatprabhṛtayaḥ sarvvā udayādodayādraveḥ | saṃpūrṇā iti vikhyātā harivāsara-varjitāḥ” – iti | harivāsara ekādaśī | yā tu nokta-lakṣaṇā, sā khaṇḍatithiḥ| tatra, saṃpūrṇāyāṃ vidhi-niṣedhayornāsti sandehaḥ | khaṇḍatithau tu vidhiniṣedha-vyavasthāmāha gārgyaḥ,– “nimittaṃ kālamādāya vṛttirvidhi-niṣedhayoḥ| vidhiḥ pūjyatithau tatra niṣedhaḥ kālamātrake || tithīnāṃ pūjyatā nāma karmmānuṣṭhāna-yogyatā | niṣedhastu nivṛtyātmā kālamātramapekṣate”—iti | evañca sati, khaṇḍatithau pūjyatvaṃ nirṇetavyaṃ bhavati | tatra, pratipadamārabhya pañcadaśyantāstithayaḥ krameṇa nirṇīyante | tatra, pratipacchabda upakrame vartate | cāndraḥ pakṣo māso vā pratipadyate prārabhyate yasyāntithau, sā tithiḥ pratipat | prārambhavācitvaṃ ca pratipacchasya bahuvṛcabrāhmaṇāraṇyakasūtreṣu prayogādavagamyate | tathā ca śrutiḥ, – “ā tvā rathaṃ yathotaye idaṃ vaso sutamandha iti marutvatīyasya pratipadanucarau” – iti | ayamarthaḥ | marutvatīyaṃ nāma kiñcicchastram(1) | tasyātvārathamityayaṃ mantraḥ pratipatprathamaṃ pāṭhyaḥ