Nirnayasindhu 2.2.11
Nirṇayasindhu 2.2.11
- Language
- Sanskrit
2.2.11
vedhaḥ sūryodaye tathā | uktau dvau daśamīvedhau vaiṣṇavasmārttayoḥ kramāt || ’’ hemādristu keṣāṃ
cidardharātrepi daśamīvedhamāha-‘‘ardharātre tu keṣāṃciddaśamyā vedha ucyate | kapālavedhaṃ
ityāhurācāryā ye haripriyāḥ || naitanmama mataṃ yasmāttrigrāmā rātririṣyate || ’’ iti
brahmavaivartāt
asyārthaḥ- 'anadyatane laṅ ' ityatrātītāyā rātreḥ paścimayāmadvayamāgamintyā rātreḥ pūrvayāmadvayaṃ divasaśca sa kāla eṣodyatanaḥ | sa kāla ityuktaṃ mahābhāṣye sa eṣa varttamānaḥ
kāla ekādaśyahorātra upoṣyaḥ | tanmadhye daśamīpraveśe viddhā sā tyājyā | ata eva
hemādrau “daśamyāḥ saṃgadoṣeṇa ardharātrātpareṇa tu | varjayeccaturo yāmānsaṃkalpārcanayoḥ
sadā ||” iti doṣa uktaḥ || caturo yāmān divasasyetyarthaḥ | svamate tu rātrestriyāmatvāt
praharatrayaṃ pūrvaśeṣaḥ | tena caturthaprahara eva vedho yuktaḥ | sopyaruṇodaya eva | 'sūryodayaṃ vinā
naiva snānadānādikaḥ kramaḥ' iti mārkaṇḍeyapurāṇāt | 'pratyūṣo'harmukhaṃ kalyaḥ' iti
kośādaruṇodayamārabhya sūryāśupravṛttestatraiva niṣedhaḥ | tena matabhedādvayavastheti kecit
kaimutikanyāyenāruṇodayavedhasyaiveyaṃ stutiriti tu mādhavaḥ || yastu-'dikpañcadaśabhistathā'
iti vedhaḥ sa upavāsātiriktaviṣaya iti mādhavaḥ || “sarvaprakāravedhoyamupavāsasya dūṣakaḥ
sārdhasaptamuhūrttastu yogoyaṃ bādhate vratam ||” iti nigamādityalam || atra mādhavamatevaiṣṇavairaruṇodayaviddhā tyājyā
ekādaśīdvādaśīvṛddhau viśeṣaḥ
yadā tvekādaśyeva śuddhā satī varddhate dvādaśī vā ubhayaṃ vā tadā paropoṣyā | “ekādaśī
Linked texts (1)
- Kālamādhavakārikāḥ — Mādhava Bhaṭṭa, Sanskrit