Nirnayasindhu 2.2.8
Nirṇayasindhu 2.2.8
- Language
- Sanskrit
2.2.8
daṇḍacatuṣṭayaparameva || hemādrāvapyevam || yattu brahmavaivarte-“ catasro ghaṭikāḥ prātararuṇodayaniścayaḥ | catuṣṭayavibhāgotra vedhādīnāṃ kiloditaḥ || aruṇodayavedhaḥ syātsāddhaṃ tu ghaṭikātrayam | ativedho dvighaṭikaḥ prabhāsaṃdarśanādraveḥ || mahāvedhopi tatraiva dṛśyate
“ turīyastatra vihito yogaḥ sūryodaye budhaiḥ ” iti || tadapyavayavadvārā'ruṇodayavedhaviśeṣaparameveti mādhavīye madanaratne ca || antyastṛdayavedhaḥ
tathānyepi vedhāḥ || hemādrau mādhavīye ca gāruḍe-“ udayātprāk trighaṭikāvyāpinyekādaśī yadā | saṃdigdhaikādaśī nāma varjyeyaṃ dharmakāṅkṣibhiḥ || udayātprāṅmuhūrttena vyārpinyekādaśī yadā | saṃyuktaikādaśī nāma varjyeyaṃ dharmavṛddhaye || ” hemādrau-rātrerentyoṣṭamo
bhāgopyaruṇodaya uktaḥ || “niśaḥ prānte tu yāmārdhaṃ devavāditravādane | sārasvatānadhyayane
cāruṇodaya ucyate || ” iti smṛteḥ || atraike-eṣāṃ sarvapakṣāṇāṃ muhūrttadvayena kroḍīkārāt
' niśaḥ prānte' iti vacanācca rātrimānavaśātsārdhatridaṇḍādyoneke'ruṇodayāḥ | tadāha
hemādriḥ--' sārdhaghaṭikātrayoktiraṣṭāviṃśatighaṭīmitarātriviṣayā | mahattarāstu-'rātrīrapekṣya
catasro ghaṭikāḥ-ityuktamiti” ityāhuḥ| tanna | aruṇodayaśabdasyānekārthatvāpatteḥ|| na ca
muhūrttadvayamarthaḥ| daṇḍadvayaikamuhūrttādivedhānāṃ tathāpyanupapatteḥ| na hi teṣāṃ yāmārdhatvamaruṇodayatvaṃ
cāsti | muhūrttadvayasya yāmārddhasya ca catasro ghaṭikā ityanenopasaṃhārācca na tadarthaḥ na ca
'sādhaṃ tu ghaṭikātrayam' ityanenāpi tadāpattiḥ śaṅkhyā | tena caturdaṇḍavedhasyaivokteḥ
Linked texts (2)
- Pratāpārka — Viśveśvarabhaṭṭa 1766, Sanskrit
- Kālatattvavivecana — Raghunātha Vājapeyin 1595, Sanskrit