Pramāṇa · Search · About · API

Nirnayasindhu 2.4.5

Nirṇayasindhu 2.4.5

Language
Sanskrit

2.4.5

samāptiniyamāt prakṛtyantarapratipadi vikṛtyayogāt pūrvedyurvikṛtirityuktaṃ tantraratne pārthasārathinā yadyapi-'prakṛteḥ pūrvatvādapūrvamante syāt ' ityāpastambenoktam || tathāpi hetuvādena śrutimūlatvābhāvāt 'aṅgaṃ vā samabhivyāhārāt ' itivadaprāmāṇyamiti tadāśayaḥ || āgrayaṇe tu viśeṣaṃ vakṣyāmaḥ || anvārambhaṇīyā tu caturdaśyāṃ kāryeti hiraṇyakeśivṛttau mātṛdattaye || anyeṣāṃ parvaṇyeva || paśau some ca kālāntaramapyāha baudhāyanaḥ‘amāvāsyena vā haviṣeṣṭvā nakṣatre ca ' iti || śuklapakṣe kṛttikādiviśākhānteṣu devanakṣatreṣviti keśavasvāmī vyācakhyau
cāturmāsyeṣvapi iṣṭyārambhanirṇayaḥ
cāturmāsyeṣvapi dvādaśāhayathāprayogapakṣayornakṣatreṣvapyārambhaḥ || yāvajjīvatsāṃvatsaraprayogayostu phālgunyāṃ caitryāṃ vārambhaḥ || paśau tu viśeṣamāha kātyāyanaḥ-“ardhādahno bhavati
niyataṃ parvasaṃdhiḥ parastātkṛtvā tasminnahani tu paśuṃ sadya eva dvahaṃ vā | ārabhyātha
prakṛtiratha cetparvasaṃdhiḥ purastātkṛtvā tasminprakṛtimatha tu syātpaśuḥ sadya eva || "
adhikārapaśustvagnīṣomīyeṇa savanīyena vā samānatantro vā kārya iti trikāṇḍamaṇḍanaḥ
some tvāhāpastambaḥ-“amāvāsyāyāṃ dīkṣāyajanīye vāmāvāsyāyāṃ yajanīye vā
sutyamahaḥ, paurṇamāsyā dīkṣāyajanīye vā paurṇamāsyāṃ yajanīye vā sutyamahaḥ ||” iti
lāṭyāyanasūtrepi-‘pūrvapakṣasya prathame'hani dīkṣeta dṛṣṭvā vā nakṣatrayoge ca’ iti || pūrvapakṣaḥ
śuklapakṣaḥ | nakṣatrayoge ceti| ayamarthaḥ-‘caitryādipūrṇimā yāścitrānakṣatrayoge dīkṣeta’ iti
ādhānakālanirṇayaḥ