Pramāṇa · Search · About · API

Nirnayasindhu 21.2-3

Nirṇayasindhu 21.2-3

Language
Sanskrit

21.2-3

” iti || iti mahāṣṭamīnirṇayaḥ
mahānavamīnirṇayaḥ
mahānavamī tu pūrvayutā grāhyā | pūrvoktavacanāt | 'navamī durgāvrate śrāvaṇī' iti
dīpikokteḥ | "śrāvaṇī durganavamī dūrvā caiva hutāśanī | pūrvaviddhā prakartavyā śivarātrirbalerdinam " iti hemādrau pādmokteśca || bhaviṣyepi-"āśvayukchuklapakṣe tu aṣṭamī
mūlasaṃyutā | sā mahānavamī nāma trailokyepi sudurlabhā " iti || mūlamupalakṣaṇam
" durgāpūjā tu navamī mūlāvṛkṣatrayānvitā | mahatī kīrtitā tasyāṃ durgā mahiṣamardinī"
iti madanaratne laiṅgāt | atra pūjayedityagre śeṣaḥ | yāni tu 'sā kāryodayagāminyāṃ'
'tithāvudayagāminyām' ityādiprāguktāni | tāni navamībhinnatithiparāṇi | navamyāṃ
viśeṣokteḥ | vedhaśca muhūrtatrayeṇaiva jñeyaḥ | yadyapi hemādrimate muhūrtadvayātmāpi vedhosti
tathāpi sūryodaya eva saḥ || sāyaṃ tu trimuhūrta eva | taduktaṃ dīpikāya 'trimuhūrtagā tu sakalā sāyaṃ ' iti || mādhavopi-'sāyaṃ tūttarayā tadvyūnayā na tu viddhyate '
iti || tena trimuhūrtayoge pūrvā navamī | pūrvoktavacanāt | 'na kuryānnavamīṃ tāta daśamyāṃ
tu kadācana ' iti skāānde parāniṣedhācca || trimuhūrtayogābhāve tu niṣiddhāpi paraiva
kāryeti niṣkarṣaḥ || yattu- "navamyāṃ ca japaṃ homaṃ samāpya śravaṇepi vā " iti
saṃgrahokteḥ || ' vrataṃ ca jāgaraścaiva navamyāṃ vidhivadvaliḥ' iti devīpurāṇācca
tatra homabalyādinirṇayaḥ
navamyāṃ homabalyādivihitaṃ tatra-“ āśvayukchuklanavamī muhūrtaṃ vā kalā yadi
sā tithiḥ sakalā jñeyā lakṣmīvidyājayārthibhiḥ ” || iti saurapurāṇāt | “sūryodaye paraṃ riktā pūrṇā syādaparā yadi | balidānaṃ prakartavyaṃ tatra deśe śubhāvaham
balidāne kṛte'ṣṭamyāṃ putrabhaṅgo bhavennṛpa” || iti madanaratne devīpurāṇācca || balyādau parā
kāryā || upavāsādau tu pūrveti madanaratne uktam | pratāpamārtaṇḍepyevam | yattu'aṣṭamyāṃ balidānena putranāśo bhaveddhruvam' iti kālikāpurāṇe | tatsaṃdhipūjāparam | ‘aṣṭamīnavamīsaṃdhau tṛtīyā khalu kathyate' iti tatraiva tadukteḥ || kāmarūpanibandhe-“aṣṭamyāḥ
śeṣadaṇḍaśca navamyāḥ pūrva eva ca | tatra yā kriyate pūjā vijñeyā sā mahāphalā ||”
aṣṭamīmātre bhavatyeva | “āśvine pūjayitvā tu ardharātreṣṭamīṣu ca | ghātayaṃti paśūn
bhaktyā te bhavanti mahābalāḥ ” || tathā-“kanyāsaṃsthe ravāvīśe śuklāṣṭamyāṃ prapūjayet
sopavāso niśārddhe tu mahāvibhavavistaraiḥ ||”
tathā-“paśughātaśca kartavyo gavayājavadhastathā” iti || rūpanārāyaṇīye devīpurāṇāt
tatraiva bhaviṣye-“tasmādiyaṃ mahāpuṇyā navamī pāpanāśinī | upodhyā suprayatnena
satataṃ sarvapārthivaiḥ ||” nirṇayadīpe tu | mahānavamī paradine parāhvavyāpitve parā || anyathā
pūrvā ||“āvartanātpūrvakāle navamī syātparehani | durgāccā tatra pūrvedyuḥ pūrvāhne tvaṣṭamī
yadi” iti dhaumyavacanādityuktam || asya tu śāradānavamīviṣayatvaṃ samūlatvaṃ ca
vimṛśyam || yāni tu-“nandāyāṃ jvalate vahniḥ pūrṇāyāṃ paśughātanam | bhadrāyāṃ
gokulakrīḍā tatra rājyaṃ vinaśyati” iti || “navamyāmaparāhne tu balidānaṃ praśasyate
daśamīṃ varjayettatra nātra kāryā vicāraṇā” iti || “nandāyāṃ darśane rakṣā balidānaṃ
diśāsu ca | bhadrāyāṃ gokulakrīḍā deśanāśāya jāyate ”|| ' brahmavaivartanāradādivacanāni śuddhādhikaniṣedhaparāṇi' iti madanaratne || tathā kālikāpurāṇe-“ navamyāṃ
balidānaṃ tu karttavyaṃ vai yathāvidhi | japaṃ homaṃ ca vidhivatkuryāttatra vibhūtaye ”
kecittu-' pūrvāṣāḍhāyutāṣṭamyāṃ pūjāhomādyupoṣaṇam' iti pūrvoktadevīpurāṇādaṣṭamyāṃ
homamāhuḥ || anye tu dvividhavākyavaśādaṣṭamyāmārābhya navamyāṃ samāpayanti || samuccayastu
yuktaḥ || rudrayāmale tu vikalpa uktaḥ || tatu nirmūlam || durgābhaktitaraṅgiṇyādigauḍagrantheṣvapi navamyāṃ homa uktaḥ
home viśeṣaḥ
home ca viśeṣa ukto ḍāmaratantre--'pāyasaṃ sarpiṣā yuktaṃ tilaiḥ śuklairvimiśritam
homayedvidhivadbhaktyā daśāṃśena nṛpottama || rudrādhyāye yathā homaṃ mantreṇaikena sādhayet
tathā stotrajape homaṃ ślokenaikena sādhayet"

Linked texts (1)