Pramāṇa · Search · About · API

Nirnayasindhu 24.2-7

Nirṇayasindhu 24.2-7

Language
Sanskrit

24.2-7

mantrāstu pādme- "balirāja namastubhyaṃ daityadānavavandita | indraśatro'marārāte viṣṇusānnidhyado bhava" iti || tathā- "balimuddiśya dīyante
dānāni kurunandana | yāni tānyakṣayāṇyāhurmamaivaṃ sampradarśitam" iti || tadetatpūrvaviddhapratipadi karttavyam | 'pūrvaviddhā prakartavyā śivarātrirbalerdinam' iti hemādrau padmokteḥ
mādhavopi - 'balyutsavaṃ ca pūrvedyurupavāsavadācaret' iti | nirṇayāmṛtepi - "yā kuhūḥ
pratipanmiśrā tatra gāḥ pūjayennṛpa | pūjanāttrīṇi vardhante prajā gāvo mahīpatiḥ" iti
tathā-'bhadrāyāṃ gokulakrīḍā sa deśo vai vinaśyati ||' bhadrāyāṃ dvitīyāyām || tathā"pratipadyagnikaraṇaṃ dvitīyāyāṃ tu gorcanam | kṣetracchedaṃ kariṣyete vittanāśaṃ kulakṣayam"
iti tathā-“pratipaddarśasaṃyoge krīḍanaṃ tu gavāṃ matam | paraviddheṣu yaḥ kuryātputradāradhanakṣayaḥ"
iti || devalavacanācca
ete ca vidhipratiṣedhāḥ | pūrvadine pratipadaḥ sāyāhnavyāpitve dvitīyadine candradarśanasaṃbhave
ca jñeyāḥ | "gavāṃ krīḍādine yatra rātrau dṛśyeta candramāḥ | somo rājā paśūnhanti
surabhiḥ pūjakāṃstathā" iti purāṇasamuccayāt | dinadvaye sāyāhnavyāpitve tu paraiva grāhyā
“vardhamānātithau nandā yadā sārdhatriyāmikā | dvitīyāvṛddhigāmitvāduttarā tatra cocyate
iti || tathā-' triyāmā darśatithirbhaveccetsārddhatriyāmā pratipadvivṛddhau | dīpotsave te
munibhiḥ pradiṣṭe atondyathā pūrvayute vidheye" iti purāṇasamuccayāditi nirṇayāmṛtakāraḥ
sārddhatriyāmiketyanena candradarśanābhāva uktaḥ
dvitīyāyāḥ pañcadhā vibhaktadinacaturthāṃśarūpāparāhnavyāptāveva candradarśanasambhavāt | vayaṃ
tvetadvacanadvayaṃ pūrvaviddhāsambhave veditavyamiti brūmaḥ || dinadvayepratipadaḥ sāyāhnavyāptyabhāve tu pūrvaiva | rātrau balipūjāvidhānena karmakālavyāpitvāt | paradine candrodaye tanniṣedhāditi dik | madanaratne tu pūrvaviddhāyāṃ gokrīḍā || nīrājanamaṅgalamālike tūttaratra
kārye-“kārttike śuklapakṣe tu vidhānadvitayaṃ bhavet | nārīnīrājanaṃ prātaḥ sāyaṃ maṅgalamālikā | yadā ca pratipatsvalpā nārīnīrājanaṃ bhavet | dvitīyāyāṃ tadā kuryātsāyaṃ
maṅgalamālikām