Nirnayasindhu 26.2-14

26.2-14

” iti || atra ‘ekādaśīvidhānena vratasyodyāpanaṃ tathā ’ iti | pūrvehni upavāsapūjanādi kṛtvā pare'hni tilacarvājyairaṣṭottaraśataṃ
homaṃ kṛtvā, ‘savitre prasavitre’ ca iti pūrvoktaṃ mantramuktvā-“divākara jagannātha prabhākara
namostu te | paripūrṇaṃ kuruṣveha māghasnānamuṣaḥpate” iti samāpayediti saṃkṣepaḥ
makarasaṃkrāṃtiḥ
makarasaṃkrāntau hemādrimate parataḥ catvāriṃśaddhaṭikāḥ puṇyāḥ ‘triṃśatkarkaṭake nāḍyo makare
tu daśādhikāḥ’ iti brahmavaivartāt | mādhavamate tu viṃśatiḥ-‘triṃśatkarkaṭake pūrvā makare
viṃśatiḥ parā’ iti vṛddhavasiṣṭhokteḥ || yadā tu sūryāstātpūrvaṃ saṃkrāṃtirbhavati, tadobhayamate
pūrvameva puṇyakālaḥ | rātrau tu pradoṣe niśīthe vā makarasaṃkrame mādhavamate dvitīyadina eva
puṇyam | “yadyastamayavelāyāṃ makaraṃ yāti bhāskaraḥ | pradoṣe vārtharātre vā snānaṃ dānaṃ
pare'hani" iti vṛddhagārgyavacanāt | astamayaṃ pradoṣaḥ | pradoṣe pūrvarātre || "kārmukaṃ tu
parityaja jhaṣaṃ saṃkramate raviḥ | pradoṣe vārtharātre vā snānaṃ dānaṃ pare'hani" iti bhaviṣyokteśca || 'tadā bhogaḥ pare'hani' iti hemādrau pāṭhaḥ kālādarśanirṇayāmamṛtamadanapārijātādayopyevamūcuḥ
dākṣiṇātyāścaitadevādriyante || yattu hemādriṇādyo vāśabdo yathārthe dvitīyastathārthe | yathā
pradoṣe pūrvedyustathārdharātre pare'hnītyuktam tasmai namostu | tena pare'hni puṇyaṃ vaktuṃ
pradoṣe iti dinadvaye puṇyanirāsārthamardharātragrahaṇam | hemādrismṛtyarthasārānantabhaṭṭādimate tu niśīthātpūrvaṃ paścācca saṃkrāntau pūrvadine paradine vā puṇyam | “dhanurmīnāvatikramya
kanyāṃ ca mithunaṃ tathā | pūrvāparavibhāgena rātrau saṃkramaṇaṃ yadā || dinānte paścanāḍyastu tadā puṇyatamāḥ smṛtāḥ | udayepi tathā pañca daive pitrye ca karmaṇi"