Nirnayasindhu 26.2-18
Nirṇayasindhu 26.2-18
- Language
- Sanskrit
26.2-18
iti || atra yāmatrayādarvāk caturdaśīsamāptau tadante tadūrdhvagāminyāṃ tu prātastithimadhya eveti hemādrimādhavādayo vyavasthāmāhuḥ
tanna || “tithyante tithibhānte vā pāraṇaṃ yatra coditam | yāmatrayordhvagāminyāṃ
prātareva hi pāraṇā” ityādi sāmānyavacanaireva vyavasthāsiddherūbhayavidhavākyavaiyarthyāpatteḥ
vayaṃ tu tithyante pāraṇaṃ bhavediti kṛṣṇāṣṭamyādiviṣayameva, na tu śivarātriviṣayam
tadupādānaṃ tu pūrvayutatvamātrakathanārtham | kathamamyathā skāṃde eva śūnyahṛdayavākyavattithimadhye pāraṇavidhānaṃ ghaṭate | tasmāt 'vinā śivacaturdaśīm' iti paryudastatvācchivarātryāḥ sarvaprakārepu tithimadhya eva pāraṇeti brūmaḥ | śiṣṭācāropyevameva
dīpikāyāṃ tu rātrāvapi tithyanta evoktam | vratatitherante niśīthepi vā'śnīyāditi
madanaratnakālādarśayostu-“sā hyastamayaparyantaṃ vyāpinī cetparehani | divaiva pāraṇaṃ kuryātpāraṇe naiva doṣabhāk" ityuktam || tanna || tithimadhye pāraṇavidhānānniṣedhe phalāyogācca | tithyantānapekṣaṇāddoṣaprasaktyā caturthapādāsam̐gateḥ | tenedaṃ śivarātribhinnavrataparaṃ
jñeyam | idaṃ ca vrataṃ saṃyogapṛthaktvanyāyena nityaṃ kāmyaṃ ca | tathā ca mādhavīye skāṃde“parātparataraṃ nāsti śivarātriḥ parātparam | na pūjayati bhaktyeśaṃ rudraṃ tribhuvaneśvaram
janturjanmasahasreṣu bhramate nātra saṃśayaḥ" ityakaraṇe pratyavāyaśravaṇāt | “varṣevarṣe mahādevi
naro nārī pativratā | śivarātrau mahādevaṃ nityaṃ bhaktyā prapūjayet” iti vīpsāśruteḥ
"arṇavo yadi vā śuṣyetkṣīyete himavānāpi || calantyete kadācidvai niścalaṃ hi śivavratam” iti vacanācca nityattā | “mama bhaktastu yo devi śivarātrisupopakaḥ | gaṇatvamakṣayaṃ
divyamakṣayaṃ śivaśāsanam || sarvānbhuktvā mahābhogāṃstato mokṣamavāpnuyāt” iti
skāndāt
'dvādaśābdikametatsyāccaturviṃśābdikaṃ tu vā' iti tatraiveśānasaṃhitāvacanātkāmyatā | tatraiva"śivarātrivrataṃ nāma sarvapāpapraṇāśanam | ācāṇḍālamanuṣyāṇāṃ bhuktimuktipradāyakam||"
atra jāgaropavāsapūjāḥ samuditāḥ vrataṃ na tu pratyekam || samuditānāṃ phalasaṃbandhāt
yattu - 'athavā śivarātriṃ ca pūjājāgaraṇairnayet' | tathā - "akhaṃḍitavrato yo hi śivarātrimupoṣayet || sarvānkāmānavāpnoti śivena saha modate || kaścitpuṇyaviśeṣeṇa vratahīnopi yaḥ pumān || jāgaraṃ kurute tatra sa rudrasamatāṃ vrajet
Linked texts (1)
- Kālatattvavivecana — Raghunātha Vājapeyin 1595, Sanskrit