Nirnayasindhu 29.2-3
Nirṇayasindhu 29.2-3
- Language
- Sanskrit
29.2-3
iti || idaṃ cāturamātre jñeyam || 'āture snāna
utpanne daśakṛtvo hyanāturaḥ' iti parāśarokteḥ
rajaso'jñāne nirṇayaḥ
rajaso'jñāne tu parāśaramādhavīye prajāpatiḥ-“avijñāte male sā ca malavadvasanā yadi
kṛtaṃ gṛheṣu duṣṭaṃ syācchuddhirna syāttrirātrataḥ ||” devajānīye kārikāyāṃ--“ucchiṣṭā tu
dvijātīnāṃ rajaḥ strī yadi paśyati || upavāsamathocchiṣṭe ūrdhvocchiṣṭe tryahaṃ kṣipet ||”
puṃsavanam
atha puṃsavanam || prayogapārijāte jātūkarṇyaḥ-“dvitīye vā tṛtīye vā māsi puṃsavanaṃ
bhavet | vyakte garbhe bhavetkāryaṃ sīmantena sahāya vā || ” bṛhaspatiḥ-“tṛtīye māsi
kartavyaṃ gṛṣṭeranyatra śobhanam | gṛṣṭeścaturthe māse tu ṣaṣṭhe māsyathavāṣṭame ||” sakṛtprasūtā
gṛṣṭiḥ || etena pratigarbhamapi bhavatīti jñāyate || bahvṛcakārikāpi-“karttā syāddevarastasyā yasyāḥ patyurasaṃbhavaḥ | āvṛttaṃ idaṃ karma pratigarbhamiti sthitiḥ”
brāhme“garbhādhānādisaṃskarttā pitā śreṣṭhatamaḥ smṛtaḥ || abhāve svakulīnaḥ syādbāndhavo'nyatra gotrajaḥ ||” madanaratne satyavrataḥ--“mṛto deśāntaragato bharttā strī yadyasaṃskṛtā
devaro vā gururvāpi vaṃśyo vāpi samācaret ||” hemādrau yamaḥ-‘prathame māsi dvitīye vā'
puṃnakṣatreṇa candramā yuktaḥ syāditi' iti || vārāhaḥ- "hasto mūlaṃ śravaṇaḥ punarvasurmṛgaśirastathā puṣyaḥ | puṃsaṃjñakeṣu kāryeṣvetāni śubhāni dhiṣṇyāni" || anurādhāpi punnakṣatraṃ 'anurādhān haviṣā vardhayantaḥ' iti śruteḥ || gargopi-"puṃnāmā śravaṇastiṣyo
hastaścaiva punarvasuḥ || abhijitprauṣṭhapāñcaiva anurādhā tathāśvayuk ||" nṛsiṃhaḥ-'riktāṃ parva
ca navamīṃ tyaktvā puṃsavane śubhāḥ' || jyotirnibandhe vasiṣṭhaḥ-"mṛtyuśca saurestanuhānirindomṛ̍taprajā puṃsavane budhasya | kākī ca vandhyā bhavatīha śukre strīputralābho ravibhaumajīvaiḥ || " anavalobhanasyāpyayameva kālaḥ || dīpikāyāṃ tu-'caturthe'navalobhanam' ityuktam
sīmaṃtonnayanam
hemādrau vaijavāpaḥ- "atha sīmantonnayanaṃ caturthe pañcame ṣaṣṭhe ca" iti || vasiṣṭhaḥ- 'caturthe
saptame māsi ṣaṣṭhe vāpyathavāṣṭame ||' hemādrau śaṃkhaḥ- 'garbhaspandane sīmantonnayanaṃ yāvadvā na
prasavaḥ||' kārṣṇājiniḥ- "garbhalambhanamārabhya yāvanna prasavastadā | sīmantonnayanaṃ kuryācchaṃkhasya vacanaṃ yathā" māsaścātra sauraḥ sāvano vā || kālavidhāne- "caturthaṣaṣṭhāṣṭamamāsabhāji
saureṇa garbhe prathamaṃ vidheyam | sīmantakarma dvijabhāminīnāṃ māse'ṣṭame viṣṇuliṃ ca
kuryāt || " vasiṣṭhaḥ-'caturthe sāvane māsi ṣaṣṭhe vāpyatha vāṣṭame || ' jyotirnibandhe
nāradaḥ- 'ariktāparvadivase kujajīvārkavāsare || ' kālavidhāne- 'sīmante tiṣyahastāditi
hariśaśabhṛtpauṣṇavidhyuttarākhyāḥ | pakṣacchidraṃ ca riktā pitṛtithimapahāyāparāḥ syuḥ
praśastāḥ ||' aditiḥ punarvasuḥ
tatra pakṣacchidranirṇayaḥ
sīmantānnabhojane prāyaścittanirṇayaḥ
garbhiṇītatpatidharmāḥ
prayogapārijāte kaśyapaḥ- “garbhiṇī kuñjarāśvādiśailaharmyādhirohaṇam | vyāyāmaṃ śīghragamanaṃ śakaṭārohaṇaṃ tyajet || śokaṃ raktavimokṣaṃ ca sādhvasaṃ kukkuṭāsanam | vyavasāyaṃ
divāsvāpaṃ rātrau jāgaraṇaṃ tyajet || 1||” madanaratne skānde- “haridrāṃ kuṅkumaṃ caiva
sindūraṃ kajjalaṃ tathā | kūrpāsakaṃ ca tāmbūlaṃ māṅgalyābharaṇaṃ śubham || keśasaṃskārakavarīkarakarṇavibhūṣaṇam | bharturāyayuṣyamicchantī dūrayedgarbhiṇī na hi
Linked texts (6)
- Jātūkarṇyasmṛti (fragments) — Sanskrit
- Satyavratasmṛti (fragments) — Sanskrit
- Bārhaspatyasaṃhitā (Aṅgiras) — Aṅgiras, Sanskrit
- Jyotirnibandha (ed. Raṅganātha Śāstrī Vaidya) — Sanskrit
- Bhagavantabhāskara — Nīlakaṇṭha Dīkṣita 1625, Sanskrit
- Bṛhajjyotiṣasāra — Bhavānī Śaṃkara, Sanskrit