Nirnayasindhu 34.4.3
Nirṇayasindhu 34.4.3
- Language
- Sanskrit
34.4.3
yājñavalkyaḥ-“ madhumāṃsāñjanocchiṣṭaśuktastrīprāṇihiṃsanam | bhāskarālokanāślīlaparivādādi varjayet || ” manuḥ- ' abhyaṅgamañjanaṃ cākṣṇorupānacchatradhāraṇam ' varjayediti prakṛtam
pārijāte kaurme-“nādarśa caiva vīkṣeta nācareddantadhāvanam || gurūrucchiṣṭaṃ bheṣajārthaṃ prayuñjīta na kāmataḥ ||” etanniṣiddhamadhvādidviṣayam | anyasya gururucchiṣṭasya sarvadā prāpteḥ
'sa cedvyādhīyīta kāmaṃ gurorucchiṣṭaṃ bheṣajārthaṃ sarvaṃ prāśnīyāt' iti vasiṣṭhokteḥ | jyeṣṭhabhrāturityapi jñeyam | 'pituryeṣṭhasya ca bhrāturucchiṣṭaṃ bhojyam' ityāpastambokteḥ | guruputre tu smṛtyantare uktaṃ-'guruvadguruputraḥ syādanyatrocchiṣṭabhojanāt' || pracetāḥ-“tāmbūlābhyañjanaṃ caiva kāṃsyapātre ca bhojanam | yatiśca brahmacārī ca vidhavā ca vivarjayet || ” yamaḥ-“mekhalāmajinaṃ daṇḍamupavītaṃ ca nityaśaḥ | kaupīnaṃ kaṭisūtraṃ ca
brahmacārī tu dhārayet || agnīndhanaṃ bhaikṣacaryāmadhaḥśayyāṃ gurorhitam | ” kuryāditi śeṣaḥ
mekhalānirṇayaḥ
mekhalāmāhāśvalāyanaḥ-'teṣāṃ mekhalā mauñjī brāhmaṇasya dhanurjyā kṣatriyasyāvī vaiśyasya'
iti || ācāryaḥ-“trivṛtā mekhalā kāryā trivāraṃ syātsabhādṛtā | tadgranthayastrayaḥ kāryāḥ
pañca vā sapta vā punaḥ ||' manuḥ- "mauñjī trivṛtsamā ślakṣṇā kāryā viprasya mekhalā
trivṛtā granthinaikena tribhiḥ pañcabhireva vā | mauñjyabhāve tu kartavyā kuśāśmantakabalvajaiḥ"
atra pravarasaṃkhyāniyama iti vṛddhāḥ
atha daṇḍāḥ
manuḥ-“ brāhmaṇo vailvapālāśau kṣatriyo vāṭakhādirau | paippalodumbarau vaiśyo
Linked texts (18)
- Nāradapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Baudhāyanagṛhyasūtra — Baudhāyana, Sanskrit
- Mānava Dharmaśāstra — Manu & Bhṛgu, Sanskrit
- Nāradasaṃhitā — Nārada, Sanskrit
- Pracetassmṛti (fragments) — Sanskrit
- Kṛtyakalpataru — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit
- Bārhaspatyasaṃhitā (Aṅgiras) — Aṅgiras, Sanskrit
- Jyotirnibandha (ed. Raṅganātha Śāstrī Vaidya) — Sanskrit
- Bhagavantabhāskara — Nīlakaṇṭha Dīkṣita 1625, Sanskrit
- Kālaprakāśikā — Nṛsiṃha, Sanskrit
- Saṃskāraratnamālā (Gopīnātha Dīkṣita Oka) — Gopīnātha Dīkṣita Oka, Sanskrit
- Bṛhajjyotiṣasāra — Bhavānī Śaṃkara, Sanskrit
- Śūdrakamalākara — Kamalākarabhaṭṭa, Sanskrit
- Kṛtyasārasamuccaya (Amṛtanātha Jhā Śarman) — Amṛtanātha Jhā Śarman 1800, Sanskrit
- Śūdradharmatattva — Kamalākarabhaṭṭa 1591, Sanskrit
- Saṃskārabhāskara (Ṛṣibudha) — Ṛṣibudha, Sanskrit
- Saṃskārabhāskara (Khaṇḍabhaṭṭa) — Khaṇḍabhaṭṭa, Sanskrit
- Saṃskārabhāskara (Siddheśvara) — Siddheśvara 1630, Sanskrit