Pramāṇa · Search · About · API

Nirnayasindhu 42.2

Nirṇayasindhu 42.2

Language
Sanskrit

42.2

” ityuktvāha-“navautāḥ karṇavedhāntā mantravarjaṃ striyāḥ kriyāḥ | vivāhe mantratastasyāḥ śūdrasyāmantrato daśa” iti
hiraṇyagarbhadānanirṇayaḥ
madanaratne hiraṇyagarbhadāne tu-“garbhādhānaṃ puṃsavanaṃ sīmantonnayanaṃ tathā | kuryāddhiraṇyagarbhasya
tataste dvijapuṅgavāḥ” ityuktvā ‘jātakamādikāḥ kuryāt kriyāḥ ṣoḍaśa cāparāḥ' ityatra
'striyā jātakarmanāmakaraṇaniṣkramaṇānnaprāśanacūḍāvivāhāḥ ṣaṭ | śūdrāṇāṃ tu ṣaḍete
pañcamahāyajñāścetyekādaśa' ityuktam | rūpanārāyaṇahariharabhāṣyayorapyevam | śārṅgadharastu“dvijānāṃ ṣoḍaśaiva syuḥ śūdrāṇāṃ dvādaśaiva hi | pañcaiva miśrajātīnāṃ saṃskārāḥ kuladharmataḥ || devavratopanayanamahānāmnīmahāvratam ||” dvādaśa śūdrāṇāṃ saṃskārā nāmamantrataḥ
ityāha || aparārkastu-'garbhādhānamṛtau puṃsaḥ' ityatrāha etaccāturvarṇyaparam | na dvijātimātraparam | tathāsatyupanayanaṃ vidhāya vācyaṃ syāt iti tena tanmateṣṭau bhavanti
brāhme tu–“vivāhamātrasaṃskāraṃ śūdropi labhatāṃ sadā” ityuktam | atra sadasacchūdragocaratvena deśabhedādvyavasthā || yattu manuḥ–‘na śūdre pātakaṃ kiṃcinna ca saṃskāramarhati’
iti || tadarthamāha medhātithiḥ–‘yatsāmānyato niṣiddhaṃ steyānṛtādi na tadatikrame'sya
pāpaṃ yathā dvijānām | upanayanarūpaṃ saṃskāraṃ ca nārhati’ iti || te ca tūṣṇīṃ kāryāḥ
“śūdro varṇaścaturtho'pi varṇatvāddharmamarhati | vedamantrasvadhāsvāhāvaṣaṭkārādibhirvinā” iti
vyāsokteḥ || ‘amantrasya tu śūdrasya vipro mantreṇa gṛhyate |’ iti marīcyukteśca || iyaṃ
paribhāṣā sarvārthā, tena śūdradharmeṣu sarvatra vipreṇa mantraḥ paṭhanīyaḥ | sopi paurāṇa eveti
śūlapāṇiḥ || evaṃ strīṇāmapīti dik || iti śrīrāmakṛṣṇabhaṭṭātmajakamalākarabhaṭṭakṛte
nirṇayasindhau saṃskāranirṇayaḥ
atha kṣudrakālāḥ
tatra jalāśayakālo vārāhe--“haste cāmbupapauṣṇakeśavamavāmitrottarārohiṇīdevejyeṣu ca
śukrasaumyaśaśabhṛdbhāgaśavārāṃśake | riktāṃ chidratithiṃ vihāya vṛṣabhe nakre kulīre ghaṭe mīne
kūpataḍāgakarma munayaḥ śaṃsanti śuddhe'ṣṭame || hasto maghānurādhāpuṣyadhaniṣṭhottarāṇi
rohiṇyaḥ | śatabhiṣagityārambhe kūpānāṃ śasyate bhagaṇaḥ

Linked texts (3)