Nirnayasindhu 54.2-3.p1
Nirṇayasindhu 54.2-3.p1
- Language
- Sanskrit
54.2-3.p1
śūdrāṇāṃ
gotrābhāvepi kaśyapaṃ gotraṃ jñeyam || ‘tasmādāhuḥ sarvāḥ prajāḥ kāśyapyaḥ' iti śruteḥ
‘gotranāśe tu kāśyapaḥ' iti vyāghrapādokteśceti hemādriḥ || evamanyatra gotrājñāne
tarpaṇādiṣu ca jñeyam
tatraiva bhaviṣye-“śūdrastu gṛhapākena na piṇḍānnirvapettathā | saktūṃ mūlaṃ phalaṃ tasya pāyasaṃ
vā bhavetsmṛtam” gautamaḥ-'anumatosya namaskāro mantraḥ' iti || 'devatābhyaḥ pitṛbhyaśca'
ityayaṃ namaskāramantra iti kecit || vijñāneśvaroṣyevamāha || hemādristu-'śūdropyamantra
vatkuryādanena vidhinā budhaḥ' iti mātsye || mantraniṣedhānnāmamantreṇetyāha || pṛthvīcandrodaye skānde-“rājakārye niyuktasya bandhaniyahavartinaḥ | vyasaneṣu ca sarveṣu śrāddhaṃ vipreṇa
kārayet ||”
yattu bhārate rājadharmeṣu-“yavanāḥ kirātā gāndhārāścīnāḥ śabarabarbarāḥ | śakāstuṣārāḥ
kaṃkāśca pahnavāścāndhramadrakāḥ”|| ityuktvā-“brahmakṣetre prasṛtāśca vaiśyāḥ śūdrāśca mānavāḥ
kathaṃ dharmāṃścariṣyanti sarve viṣayavāsinaḥ" || iti coktvā “vedadharmakriyāścaiva teṣāṃ dharmo
vidhīyate | pitṛyajñāstathā kūpaḥ prapāśca śayanāni ca || dānāni ca yathākālaṃ dvijebhyo
visṛjetsadā” || tathā-“dakṣiṇāḥ sarvayajñānāṃ dātavyā bhūtimicchatā | pākayajñā
mahārhāśca kartavyāḥ sarvadasyubhiḥ” iti mlecchādīnāṃ śrāddhavidhānam || tadapi sajātīyabhojanadravyadānādiparam | na tu śrāddhaparamiti || iti śrīnārāyaṇabhaṭṭasūrisūnurāmakṛṣṇabhaṭṭātmajakamalākarabhaṭṭakṛte nirṇayasindhau śrāddhādhikārinirṇayaḥ