Nirnayasindhu 61.2-3

61.2-3

" iti || hemādrau tu kadalīpātraniṣedhamāhāṅgirāḥ- 'na jātīkusumāni dadyānna kadalīpātram' iti
kratuḥ- "asurāṇāṃ kule jātā rambhā pūrvaparigrahe | tasya darśanamātreṇa nirāśā pitaro
gatāḥ ||" evaṃ pātrāṇyāsādya bhasmamaryādāṃ kṛtvā viprahastaśodhanaṃ kuryāt || tatra 'piśaṅga' 'rakṣaṇo' iti mantradvayaṃ kecitpaṭhanti || mātsye- "akṛtvā bhasmamaryādāṃ yaḥ
kuryātpāṇiśodhanam | āsuraṃ tadbhavecchrāddhaṃ pitṝṇāṃ nopatiṣṭhate ||" tatraiva brahmāṇḍe“prakṣālya hastapātrādi paścādadbhirvidhānavat | prakṣālanajalaṃ darbhaistilairmiśraṃ kṣipecchucau ||”
maṇḍaloparīti hemādriḥ
agnaukaraṇanirṇayaḥ
athāgnaukaraṇam || hemādrau mārkaṇḍeyaḥ-“āhitāgnistu juhuyāddakṣiṇāgnau samāhitaḥ
anāhitāgniścaupasade hyagnyabhāve dvijepsu vā” vāyavīye-“āhṛtya dakṣiṇāgniṃ tu homārthaṃ
vai prayatnataḥ | agnyārthe laukike vāpi juhuyātkarmasiddhaye ||” āhitāgneḥ sarvādhānī
ardhādhānī tu gṛhya eveti candrikāparārkamilākṣarāmādhavādayaḥ || tasyāpi dakṣiṇāgnau
laukiko gṛhya iti hemādriḥ kalpataruśca || ādyapakṣa eva tu yukto bahusammataśca
yadyapi smārtamagnaukaraṇaṃ śraute dakṣiṇāgnau na yuktaṃ tathāpi vacanādbhavatīti hemādicandrikādayaḥ || idaṃ darśaśrāddha eva || ābdikādiṣu tu sarvādhānī pāṇau ardhādhānī gṛhye
kuryāditi hemādrimādhavādayaśca || “pakṣāntaṃ karma nirvartya vaiśvadevaṃ ca sāgnikaḥ | piṇḍayajñaṃ tataḥ kuryāttatonvāhāryakaṃ budhaḥ” iti laugākṣyādibhiḥ kramoktervihitadakṣiṇāgnisattvāt || ata evātra vacane sāgnika āhitāgnirukto hemādriṇā || etadāpastambādīnāmeva
āśvalāyanasyāhitāgneḥ pāṇāveveti vṛttiḥ || ardhādhāninā gṛhye eva vyatiṣaṅgeṇeti
prayogapārijāte pariśiṣṭe ca || bopadevastvāha homaśabdaḥ piṇḍapitṛyajñaparaḥ
“pitṛyajñe tu juhuyāddakṣiṇāgnau samāhitaḥ | śrāddhe tvaupāsanāgnau tu niragnilaukike'nale
anagnirrdūrabhāryyaśca pārvaṇe samupasthite | sandhāyāgniṃ tataḥ kuryāddhomamagniṃ samutsṛjet ||2||”
iti trikāṇḍamaṇḍanokteḥ || śrāddhe gṛhyāgnāveveti laukikāgnyādividhānaṃ ca taittirīyādiviṣayam || bahvacasya tvagnerapi pāṇihoma eva, agnipāṇī vinā sūtre vidhānāntarā'nukteḥ
‘agnyabhāve tu viprasya pāṇāvevopapādayet’ iti manūkteśca || vṛttāvapyevam || kvacitsāgnerapi pāṇihoma ukto gṛhyapariśiṣṭe-“anvaṣṭakyaṃ ca pūrvedyurmāsimāsyatha pārvaṇam
kāmyamabhyudaye'ṣṭamyāmekoddiṣṭamathāṣṭamam || caturṣvādyeṣu cāgnīnāṃ vahnau homo vidhīyate
pitryabrāhmaṇahaste syāduttareṣu caturṣvapi