Nirnayasindhu 65.2-3

65.2-3

” atraurasakṣetrajayoḥ pārvaṇaṃ dattakādīnāmekoddiṣṭamityekaḥ pakṣaḥ || sāgneḥ pārvaṇaṃ niragnerekoddiṣṭamityaparaḥ || tadūṣaṇaṃ mitākṣarādau jñeyam
kalpatarustu-“sāgnyoraurasakṣetrajayoḥ pārvaṇam || niragnikayostvekoddiṣṭamityāha ||”
aparārkepyevam || dattakādayo daśa putrāstu sāgnayo niragnayaścaikoddiṣṭameva kuryuḥ
“pratyabdaṃ pārvaṇenaiva vidhinā kṣetrajaurasau | kuryātāmitare kurhyarekoddiṣṭaṃ sutā daśa” iti
jātūkaṇryokteḥ || yadā tu dattakasya pitā darśa mahālaye vā mṛtastatra pārvaṇaikoddiṣṭayorvikalpaḥ || vastutastu sarveṣāṃ pārvaṇaikoddiṣṭayorvrīhiyavavadvikalpaḥ || sa ca deśācārādvyavasthita iti sarvanibandhasiddhāntaḥ
ata eva pṛthvīcandrodaye vṛddhaparāśaraḥ-‘mātāpitroḥ pṛthak kāryamekoddiṣṭaṃ mṛte'hani’
ityuktvāha-“deśadharmaṃ samāśritya vaṃśadharmaṃ tathāpare | sūrayaḥ śrāddhamicchanti pārvaṇaṃ ca
kṣayāhyapi” iti || tacca kevalapitṝṇām | na sapatnīkānāmiti hemādriḥ || atra
mātāmahā na kāryāḥ-“karpūrasamanvitaṃ bhuktvā tathādyaṃ śrāddhaṣoḍaśam | pratyābdikaṃ ca
śeṣeṣu piṇḍāḥ syuḥ ṣaḍiti sthitiḥ" iti kātyāyanokteḥ || karṣūsamanvitaṃ sapiṇḍanaṃ
yairekoddiṣṭaṃ kriyate teṣāmapi kvacit pārvaṇameveti śaṃkhokteḥ evaṃ saṃnyāsinopi"ekoddiṣṭaṃ yaternāsti tridaṇḍagrahaṇādiha | sapiṇḍīkaraṇābhāvāt pārvaṇaṃ tasya sarvadā"
iti pracetasokteḥ
vāyavīye-"saṃnyāsinopyābdikādi putraḥ kuryādyathāvidhi | mahālaye tu yacchrāddhaṃ dvādaśyāṃ
pārvaṇaṃ hi tat ||" pṛthvīcandrodaye vṛddhaparāśaraḥ-"saṃgrāme saṃsthitānāṃ ca pretapakṣe śaśikṣaye | teṣāṃ pārvaṇamevoktaṃ kṣayāhepi ca sattamaiḥ || candrakṣayānāśakasaṃyugeṣu yaḥ pretapakṣe mṛtavān sapiṇḍaḥ| sapiṇḍitānāmapi cābdikāni bhavanti teṣāmiha pārvaṇāni ||2||"
tathā-bhrāturjyeṣṭhasya kurvīta jyeṣṭho bhrātānujasya ca | daivahīnaṃ tu tatkuryāditi dharmavidbravīt ||" daivahīnamekoddiṣṭam || jyeṣṭho bhrātā nādyagarbhajaḥ
tathā ca tatraiva śātātapaḥ-"anādyagarbhajyeṣṭhopi bhrātā sadbhirnigadyate | ṛte sapiṇḍanāttasya naiva pārvaṇamācaret ||" ādyagarbhe tu pārvaṇamekoddiṣṭaṃ vetyarthaḥ || mātustu hemādrau
kātyāyanaḥ-"pratyabdaṃ yo yathā kuryāt putraḥ pitre sadā dvijaḥ | tathaiva mātuḥ kartavyaṃ
pārvaṇaṃ cānyadeva vā | yattu tenaivoktaṃ-"sapiṇḍīkaraṇādūrdhvaṃ pitroreva hi pārvaṇam
pitṛvyabhrātṛmātṝṇāmekoddiṣṭaṃ sadaiva tu" iti tatsāpatnamātṛparam
yattu vṛddhaparāśaraḥ- "aputrasya pitṛvyasya tatputro bhrātṛjo bhavet | sa evāsya tu kurvīta
piṇḍadānādikāṃ kriyām || pārvaṇaṃ tena kārya syātputravadbhātujena tu | pitṛsthāne tu taṃ
kṛtvā śeṣaṃ pūrvavaduccaret