Nirnayasindhu 73.p1.6

73.p1.6

tūdakaṃ kṛtvā caturthe śrāddhamācaret” iti || hemādrau viṣṇudharmopi-“narastu vyādhirahito na tyajedātmanastanum | asūryā nāma te lokā andhena tamasā vṛtāḥ | tāṃste
pretyābhigacchanti ye kecātmahano janāḥ || ariṣṭairātmano jñātvā mṛtyukālamupasthitam
vyādhito bhiṣajā tyaktaḥ pūrṇe vāyuṣi cātmanaḥ || yathā yugānusāreṇa saṃtyajedātmanastanum | tasminkāle tanutyāgādyatheṣṭaṃ phalamāpnuyāt || āyuṣyastu purā dṛṣṭaṃ maraṇaṃ
brāhmaṇasya ca ||” neti gauḍānāmapapāṭha uttarārdhe asaṃgataḥ || 'kṣatriyasya tu saṃgrāme
mṛte bhartari yoṣitaḥ ||'
aparārke vṛddhagargaḥ- “yo jīvituṃ na śaknoti mahāvyādhyupapīḍitaḥ | so'nyudakaṃ mahāyātrāṃ kurvannātra na duṣyati |” atroktavakṣyamāṇavaconicayātprayāgātirikta'cikitsyarogādyupahatānāmadhikāraḥ || sopi jīrṇavānaprasthasyaiveti vijñāneśvaradevayājñikādayaḥ
ata eva mitākṣarādau bhṛgupātānaśanādikaṃ vānaprasthasyaivoktam || manurapi“āsāṃ maharṣicaryāṇāṃ tyaktvānyatamayā tanum | vītaśokabhayo vipro brahmabhūyāya
kalpate” iti
tenānyatrāpi tadviṣayatava mūlaikyāditi kecit || tanna || vānaprasthamaraṇe āśaucaniṣedhāt || tena gṛhasthādiparamevedam || tena yaternādhikāraḥ || kāmye'nadhikārācca || naimittikatve tvakaraṇe doṣo nityatā ca syāt | prayāge tvarogiṇāṃ rogiṇāṃ ca || yattu-“śūdrāśca kṣatriyā vaiśyā antyajāśca tathādhamāḥ | ete tyajeyuḥ prāṇānvai varjayitvā dvijaṃ
nṛpa || patitvā brāhmaṇastatra brahmahā cātmahā bhavet” iti || tannirmūlamiti bhaṭṭāḥ